HinhThuc.comHình Thức
Văn bản điện tử và chữ ký số

Phát hành văn bản điện tử qua hệ thống quản lý văn bản: trình tự, thời hạn, thu hồi

Văn bản điện tử phát hành sau khi đủ hai chữ ký số và được cấp số; gửi trong ngày ký, chậm nhất ngày làm việc kế tiếp. Gửi sai thì thu hồi trên hệ thống.

Evening scene in a Vietnamese ward office, a staff member seen from behind at a desk lamp, laptop with a blank glowing display, a cup of tea and neat outbox tray

Văn bản điện tử chỉ được phát hành khi đã có chữ ký số của người có thẩm quyền, đã được văn thư cấp số, thời gian ban hành và ký số của cơ quan. Theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP, văn bản phải được phát hành và gửi ngay trong ngày ký, chậm nhất là trong ngày làm việc tiếp theo. Nếu gửi nhầm hoặc phải thu hồi, bên nhận huỷ văn bản điện tử bị thu hồi trên hệ thống và thông báo qua hệ thống để bên gửi biết.

Với văn bản giấy, phát hành là bỏ phong bì, ghi sổ, chuyển bưu chính. Với văn bản điện tử, mọi việc diễn ra trong vài cú bấm, và chính vì nhanh nên dễ sai: chọn nhầm nơi nhận trong danh sách dài, gửi thiếu phụ lục, gửi bản chưa có chữ ký số cơ quan. Bài này đi theo trình tự văn bản đi trên hệ thống quản lý văn bản, chỉ ra những điểm cần kiểm trước khi bấm gửi, và cách xử lý khi đã lỡ gửi sai.

Hệ thống quản lý văn bản làm những gì

Nghị định 30 dùng khái niệm hệ thống quản lý tài liệu điện tử: hệ thống thông tin được xây dựng để tin học hoá việc soạn thảo, ban hành văn bản, quản lý văn bản, lập hồ sơ và nộp lưu hồ sơ, tài liệu vào lưu trữ cơ quan trên môi trường mạng. Trên thực tế, mỗi bộ, ngành, tỉnh dùng một hệ thống với tên gọi riêng, và các hệ thống được kết nối liên thông để văn bản đi từ cơ quan này sang cơ quan khác.

Với việc phát hành, hệ thống làm ba việc mà trước đây văn thư làm tay. Thứ nhất, cấp số và thời gian ban hành theo thứ tự, không trùng, không nhảy. Thứ hai, đăng ký văn bản đi với đủ thông tin mô tả, thay cho sổ đăng ký giấy. Thứ ba, chuyển văn bản đến đúng địa chỉ của các cơ quan nhận và ghi nhận trạng thái gửi, nhận.

Văn thư cần nắm rõ hệ thống của cơ quan mình làm phần nào tự động, phần nào phải thao tác. Ví dụ, có hệ thống tự đặt số vào văn bản ngay khi cấp số, có hệ thống yêu cầu văn thư chọn vị trí. Có hệ thống tự đề xuất danh sách nơi nhận theo nơi nhận ghi trên văn bản, có hệ thống bắt chọn tay. Hướng dẫn sử dụng của hệ thống và quy chế văn thư của cơ quan là hai tài liệu cần đọc cùng nhau.

Trình tự phát hành một văn bản đi dạng điện tử

Trình tự dưới đây là khung chung theo Nghị định 30, các bước cụ thể và tên chức năng tuỳ hệ thống của cơ quan:

  1. Nhận văn bản đã có chữ ký số của người có thẩm quyền từ luồng trình ký trên hệ thống.
  2. Kiểm thể thức, kỹ thuật trình bày; kiểm thẩm quyền ký; kiểm đủ phụ lục nêu trong nội dung.
  3. Cấp số, thời gian ban hành bằng chức năng của hệ thống.
  4. Ký số của cơ quan lên văn bản; với phụ lục tách tệp, ký số của cơ quan lên từng tệp phụ lục.
  5. Mở bảng chữ ký kiểm lại: đủ chữ ký, đúng thứ tự, còn toàn vẹn.
  6. Đăng ký văn bản đi: kiểm các trường thông tin hệ thống tự điền (số, ngày, trích yếu, người ký, độ khẩn) và bổ sung trường còn thiếu.
  7. Chọn nơi nhận trên hệ thống, đối chiếu từng dòng với khối nơi nhận ghi trên văn bản.
  8. Gửi; theo dõi trạng thái đã gửi, đã nhận; xử lý nơi nhận báo lỗi.
  9. Lưu bản gốc văn bản điện tử trên hệ thống và gắn vào hồ sơ công việc.

Bước 7 là bước hay sai nhất. Khối nơi nhận trên văn bản là thứ đã được người có thẩm quyền ký duyệt; danh sách gửi trên hệ thống phải phản ánh đúng khối đó, không thêm, không bớt. Nơi nhận ghi "Lưu: VT, …" thì không gửi ra ngoài nhưng phải có bản lưu.

Thời hạn phát hành và văn bản khẩn

Nghị định 30 đặt nguyên tắc chung về thời hạn phát hành cho cả văn bản giấy và văn bản điện tử. Áp vào văn bản điện tử, những điểm cần nhớ:

  • Văn bản phát hành và gửi ngay trong ngày ký, chậm nhất là trong ngày làm việc tiếp theo.
  • Văn bản có dấu chỉ mức độ khẩn cần được phát hành và gửi ngay sau khi ký; nên báo trước cho văn thư khi trình ký văn bản khẩn để họ sẵn sàng.
  • Văn bản ký vào cuối buổi chiều thứ Sáu vẫn chịu nguyên tắc "chậm nhất ngày làm việc tiếp theo"; quy chế nội bộ có thể yêu cầu chặt hơn.
  • Nếu hệ thống gặp sự cố không gửi được, văn thư báo người có trách nhiệm và áp dụng phương án dự phòng theo quy chế, ghi lại thời điểm sự cố để giải trình khi cần.
  • Thời gian ký số của cơ quan hiện trong dòng thông tin trên văn bản, và thời điểm gửi được hệ thống ghi nhận; hai mốc này cho thấy văn bản có được phát hành đúng hạn hay không.

Với văn bản điện tử, chậm phát hành gần như luôn do khâu người chứ không do khâu truyền: văn bản ký xong nằm chờ văn thư kiểm, hoặc chờ một phụ lục chưa hoàn thiện. Đó là lý do phụ lục phải xong trước khi trình ký.

Đối chiếu nơi nhận trên văn bản và danh sách gửi

Khối nơi nhận ở góc dưới bên trái văn bản là một phần thể thức, được người có thẩm quyền duyệt cùng nội dung. Danh sách gửi trên hệ thống là thao tác kỹ thuật của văn thư. Hai thứ này lệch nhau là chuyện xảy ra thường xuyên hơn mọi người nghĩ, nhất là với văn bản gửi nhiều nơi kiểu "các phòng, ban chuyên môn" hay "UBND các xã, phường".

Cách làm chắc chắn là đối chiếu từng dòng: mỗi dòng trên khối nơi nhận phải tương ứng với một hoặc một nhóm địa chỉ trên hệ thống; mỗi địa chỉ được chọn trên hệ thống phải thuộc một dòng nào đó trên khối nơi nhận. Với nhóm địa chỉ đã lập sẵn trên hệ thống, kiểm định kỳ xem nhóm có còn đúng không, vì sau mỗi đợt sắp xếp tổ chức, nhóm cũ có thể còn đơn vị đã giải thể hoặc thiếu đơn vị mới.

Ví dụ giả định: UBND xã An Phú, tỉnh X gửi kế hoạch đến "Các thôn, ấp trên địa bàn xã". Nhóm địa chỉ trên hệ thống vẫn mang danh sách trước khi sáp nhập thôn, thiếu hai thôn mới. Văn bản đúng thể thức, đúng hạn, nhưng hai thôn không nhận được. Lỗi này chỉ phát hiện được nếu có người rà nhóm địa chỉ.

Với nơi nhận chưa kết nối hệ thống, như một doanh nghiệp hay một cá nhân, cơ quan gửi theo phương thức mà quy chế cho phép, chẳng hạn thư điện tử công vụ kèm tệp PDF đã ký số, và ghi nhận việc gửi vào hệ thống để còn dấu vết.

Gửi nhầm, gửi sai: thu hồi và xử lý

Gửi nhầm nơi nhận nhưng văn bản đúng. Văn bản đến tay một cơ quan không liên quan. Cơ quan gửi thông báo thu hồi đối với nơi nhận nhầm; theo Nghị định 30, bên nhận huỷ văn bản điện tử bị thu hồi trên hệ thống và thông báo qua hệ thống để bên gửi biết. Với nơi nhận đúng, văn bản vẫn giữ nguyên giá trị.

Gửi văn bản có sai sót về thể thức hoặc nội dung. Không sửa tệp đã ký rồi gửi lại cùng số. Tuỳ mức độ, cơ quan ban hành xử lý bằng văn bản đính chính, văn bản thay thế, hoặc thu hồi văn bản sai rồi ban hành văn bản mới theo quy định.

Gửi bản chưa đủ chữ ký số. Ví dụ bản chỉ có chữ ký của người ký, chưa có chữ ký số cơ quan. Cơ quan nên thông báo thu hồi bản đó và gửi bản đầy đủ, để bên nhận không lưu hai bản khác nhau cùng một văn bản.

Gửi thiếu phụ lục. Nếu phụ lục đã được ký số cùng lúc nhưng quên đính kèm, gửi bổ sung phụ lục đến đúng các nơi đã nhận văn bản, nêu rõ là phụ lục của văn bản số nào. Nếu phụ lục chưa hoàn thiện lúc ký, đó là lỗi quy trình cần xử lý như văn bản sai sót.

Bên nhận làm gì khi nhận thông báo thu hồi. Huỷ văn bản bị thu hồi trên hệ thống theo hướng dẫn, thông báo lại cho bên gửi, và nếu đã chuyển văn bản đó cho đơn vị nội bộ xử lý thì báo các đơn vị đó dừng.

Phát hành bản giấy và văn bản mật

Có trường hợp cơ quan cần phát hành bản giấy từ văn bản đã ký số, ví dụ để gửi nơi chưa tiếp nhận văn bản điện tử. Nghị định 30 có quy định về trường hợp này, theo hướng văn thư in văn bản đã được ký số của người có thẩm quyền ra giấy, đóng dấu của cơ quan để tạo bản chính văn bản giấy rồi phát hành. Bạn nên đọc điều khoản tương ứng trong bản gốc Nghị định và quy chế của cơ quan trước khi áp dụng, để làm đúng thứ tự và không tạo ra hai bản chính khác nhau.

Văn bản có nội dung bí mật nhà nước không phát hành qua hệ thống quản lý văn bản thông thường. Việc soạn thảo, ký, phát hành, truyền đưa văn bản mật theo quy định về bảo vệ bí mật nhà nước hiện hành, với phương tiện và thẩm quyền riêng. Văn thư khi nhận văn bản trình ký có dấu chỉ mức độ mật thì không đưa lên hệ thống thông thường, và hỏi người có thẩm quyền hoặc bộ phận bảo vệ bí mật của cơ quan về cách xử lý.

Với văn bản không mật nhưng có thông tin cá nhân, như danh sách người được hưởng chính sách kèm số định danh, địa chỉ, văn thư cần kiểm thêm một lần nơi nhận: chỉ gửi đến những nơi thật sự cần thông tin đó để thực hiện. Gửi rộng "để biết" một danh sách có thông tin cá nhân là lỗi khó sửa, vì thu hồi trên hệ thống không xoá được những bản đã được tải về. Nếu nhiều nơi chỉ cần biết chủ trương, cân nhắc đề nghị đơn vị soạn thảo tách phần danh sách thành phụ lục chỉ gửi cho nơi thực hiện.

Câu hỏi thường gặp

Văn bản ký số buổi tối có phải gửi ngay trong tối đó không?

Nguyên tắc theo Nghị định 30 là phát hành và gửi ngay trong ngày ký, chậm nhất là trong ngày làm việc tiếp theo. Văn bản ký buổi tối có thể gửi trong ngày làm việc kế tiếp, trừ văn bản khẩn phải gửi ngay. Quy chế cơ quan có thể quy định chặt hơn.

Có được gửi văn bản điện tử qua thư điện tử thay vì hệ thống không?

Với nơi nhận đã kết nối hệ thống, gửi qua hệ thống là cách chính thức để có dấu vết gửi nhận. Với nơi nhận chưa kết nối, cơ quan gửi theo phương thức quy chế cho phép, thường là thư điện tử công vụ kèm tệp đã ký số, không dùng thư điện tử cá nhân.

Đã thu hồi trên hệ thống mà bên nhận đã in ra thì sao?

Thông báo thu hồi áp dụng cho văn bản, không chỉ cho tệp. Bên nhận phải huỷ văn bản điện tử bị thu hồi trên hệ thống và không sử dụng bản in đã có. Nếu bản in đã được chuyển cho người khác, bên nhận báo người đó dừng sử dụng.

Văn thư có được tự ý thêm nơi nhận không có trên văn bản không?

Không nên. Khối nơi nhận do người có thẩm quyền duyệt cùng văn bản. Nếu thấy cần gửi thêm nơi khác, văn thư báo người có thẩm quyền hoặc đơn vị soạn thảo để quyết định; trường hợp cần gửi để biết sau khi đã phát hành thì theo quy chế của cơ quan.

Hệ thống báo gửi thành công nhưng bên nhận nói chưa thấy thì làm gì?

Kiểm trạng thái gửi nhận trên hệ thống của mình, chụp lại thông tin trạng thái, rồi liên hệ văn thư bên nhận để họ kiểm hộp văn bản đến và các thư mục chờ xử lý. Nếu lỗi do kết nối liên thông, báo bộ phận quản trị hệ thống của hai bên.

Văn bản phát hành nhầm số có sửa số được không?

Văn bản đã ký số và phát hành không sửa trên tệp. Việc xử lý nhầm số theo quy chế văn thư và quy định hiện hành, thường là thu hồi văn bản sai và ban hành lại với số đúng, đồng thời điều chỉnh sổ đăng ký trên hệ thống. Không cấp lại số đã dùng cho văn bản khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138