Đơn của cá nhân gửi cơ quan không phải văn bản hành chính theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP, nên không có khung thể thức bắt buộc chung; nếu thủ tục đã có mẫu đơn do cơ quan ban hành thì dùng đúng mẫu đó. Khi không có mẫu, một lá đơn trình bày tốt theo thói quen chung gồm: quốc hiệu và tiêu ngữ, địa danh và ngày tháng, tên đơn ở giữa, phần kính gửi đúng cơ quan có thẩm quyền, thông tin người làm đơn, nội dung đề nghị, giấy tờ kèm theo, chữ ký và họ tên.
Bài này viết cho người dân, phụ huynh, người lao động và cả cán bộ một cửa muốn hướng dẫn người khác. Bài chỉ nói cách trình bày để đơn được đọc nhanh và không bị trả lại vì thiếu thông tin; bài không tư vấn nội dung khiếu nại, tố cáo hay tranh chấp. Đơn khiếu nại, tố cáo có yêu cầu riêng theo pháp luật chuyên ngành; khi cần, tìm đến người có chuyên môn pháp lý, ví dụ qua trang aicovan.com. Thông tin trong bài là ví dụ giả định.
Phần đầu và vị trí các phần trên trang đơn
Bảng dưới mô tả vị trí từng phần trên một lá đơn khổ A4, theo cách trình bày phổ biến, lấy cảm hứng từ khung văn bản hành chính.
| Phần | Vị trí | Cách trình bày |
|---|---|---|
| Quốc hiệu và tiêu ngữ | Giữa trang, trên cùng | Quốc hiệu in hoa, đậm; tiêu ngữ in thường, đậm, chữ đầu các cụm viết hoa, có gạch nối, gạch dưới |
| Địa danh, ngày tháng | Bên phải, dưới quốc hiệu, hoặc cuối đơn trên phần ký | In nghiêng; ghi tên xã, phường hoặc tỉnh nơi làm đơn theo tên hiện hành |
| Tên đơn | Giữa trang | In hoa, đậm, nêu loại đơn: ĐƠN ĐỀ NGHỊ, ĐƠN XIN; dòng dưới ghi ngắn về việc gì |
| Kính gửi | Dưới tên đơn, lệch trái hoặc giữa | Tên cơ quan có thẩm quyền giải quyết; gửi nhiều nơi thì mỗi nơi một dòng |
| Thông tin người làm đơn | Dưới kính gửi | Dạng nhãn: họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân, nơi cư trú, cách liên hệ |
| Nội dung và đề nghị | Thân đơn | Đoạn ngắn: sự việc, đề nghị cụ thể, cam kết nếu cần |
| Giấy tờ kèm theo | Dưới nội dung, bên trái | Liệt kê đánh số, ghi bản chính hay bản sao |
| Chữ ký | Bên phải, cuối đơn | Dòng "Người làm đơn", chữ ký, họ tên đầy đủ |
Quốc hiệu đặt ở giữa trang, không lệch sang phải như văn bản của cơ quan, vì đơn không có ô tên cơ quan ban hành ở góc trái. Đây là cách làm phổ biến chứ không phải quy định bắt buộc; nếu mẫu của thủ tục bố trí khác, theo mẫu.
Kính gửi đúng nơi: chỗ đơn hay sai nhất sau sắp xếp
Đơn gửi sai nơi thì trình bày đẹp mấy cũng phải chuyển đi, mất thời gian của cả người làm đơn lẫn cán bộ. Từ ngày 1/7/2025 không còn cấp huyện, nhiều việc trước đây gửi ủy ban nhân dân huyện hoặc phòng chuyên môn cấp huyện nay chuyển về ủy ban nhân dân xã, phường hoặc cơ quan cấp tỉnh. Mẫu đơn cũ lưu trên máy hay tải trên mạng vẫn còn dòng "Kính gửi: Ủy ban nhân dân huyện..." là lỗi rất phổ biến.
Trước khi viết phần kính gửi, xác định việc của bạn thuộc thẩm quyền nơi nào. Cách nhanh nhất là tra thủ tục tương ứng trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh, xem mục cơ quan thực hiện, hoặc hỏi trực tiếp bộ phận một cửa của xã, phường. Ghi tên cơ quan đầy đủ, đúng tên hiện hành, ví dụ giả định "Ủy ban nhân dân phường Tân Mỹ".
Nếu đơn gửi người đứng đầu cơ quan, ghi chức danh kèm tên cơ quan, ví dụ giả định "Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã An Phú", không ghi tên riêng của người đó trừ khi được hướng dẫn. Đơn gửi trường học thì kính gửi hiệu trưởng nhà trường; đơn của phụ huynh liên quan đến lớp có thể gửi đồng thời giáo viên chủ nhiệm. Gửi nhiều nơi thì mỗi nơi một dòng, nơi có thẩm quyền giải quyết đứng đầu.
Thông tin người làm đơn: trình bày dạng nhãn cho dễ đọc
Dùng nhãn thay cho câu kể dài. Thay vì viết một đoạn văn giới thiệu bản thân, trình bày từng dòng có nhãn như "Họ và tên:", "Ngày sinh:", "Số định danh cá nhân:", "Nơi cư trú:", "Cách liên hệ:". Cán bộ tiếp nhận dò đúng thông tin trong vài giây, và bạn khó bỏ sót dòng nào.
Chỉ ghi thông tin cần cho việc đề nghị. Đơn chỉ cần những thông tin giúp cơ quan xác định bạn là ai và liên hệ lại. Không ghi thêm thông tin nhạy cảm như tình trạng sức khoẻ, thu nhập nếu việc đề nghị không cần tới.
Làm đơn thay người khác phải ghi rõ tư cách. Cha mẹ làm đơn cho con, người giám hộ, người được uỷ quyền phải ghi thêm dòng tư cách, ví dụ giả định "Là cha của học sinh Nguyễn Minh Khang, lớp 4A", và kèm giấy tờ chứng minh khi được yêu cầu.
Đơn tập thể có danh sách ký. Đơn của nhiều người, ví dụ đề nghị sửa đường trong khu dân cư, nên có một người đại diện liên hệ và danh sách kèm theo gồm họ tên, nơi cư trú, chữ ký của từng người. Không ký thay người khác trong danh sách.
Học sinh, sinh viên làm đơn gửi trường. Đơn do học sinh, sinh viên tự viết có thể xưng "em" trong nội dung, phần thông tin ghi thêm lớp, khoa, mã số sinh viên. Đơn của người chưa thành niên trong nhiều việc cần chữ ký xác nhận của cha mẹ.
Nội dung đơn: ngắn, một việc, đề nghị cụ thể
Phần nội dung là chỗ đơn dễ dài nhất và cũng dễ hỏng nhất. Nguyên tắc trình bày gọn: mỗi đơn một việc; mở đầu bằng một hai câu nêu sự việc, kèm thời gian, địa điểm; sau đó là đề nghị cụ thể, nói rõ bạn muốn cơ quan làm gì; cuối cùng là câu cam kết thông tin đúng sự thật nếu thủ tục yêu cầu. Mỗi ý một đoạn ngắn, không viết một khối chữ kín trang.
Đề nghị cụ thể nghĩa là người đọc biết phải làm gì. "Đề nghị xem xét giải quyết" là đề nghị mơ hồ; "đề nghị cấp lại bản sao giấy khai sinh" hay "đề nghị cho con được chuyển sang học buổi chiều từ ngày..." là đề nghị cụ thể. Nếu có nhiều đề nghị khác bản chất, tách thành nhiều đơn, vì mỗi việc có thể do một bộ phận khác giải quyết.
Giữ giọng văn bình tĩnh, lịch sự, không dùng chữ in hoa toàn bộ để nhấn mạnh, không gạch chân nhiều chỗ, không dùng dấu chấm than liên tiếp. Đơn trình bày bình tĩnh được đọc kỹ hơn đơn trình bày gay gắt, kể cả khi bạn đang bức xúc. Không đưa vào đơn những lời khẳng định về lỗi của người khác mà bạn chưa có căn cứ.
Giấy tờ kèm theo và chữ ký
Phần cuối đơn quyết định cán bộ có tiếp nhận được ngay hay phải hẹn bổ sung. Những điểm cần làm:
- Liệt kê giấy tờ kèm theo thành danh sách đánh số, ghi rõ bản chính, bản sao hay bản sao có chứng thực.
- Sắp giấy tờ kèm theo đúng thứ tự trong danh sách, kẹp hoặc ghim phía sau đơn.
- Ký bằng bút mực, ghi họ tên đầy đủ dưới chữ ký. Không ký tắt, không chỉ ghi tên.
- Đơn nhiều trang thì đánh số trang, ký nháy hoặc ký ở cuối mỗi trang nếu nơi nhận yêu cầu.
- Chụp hoặc giữ một bản sao đơn đã ký và danh sách giấy tờ kèm theo trước khi nộp.
- Khi nộp trực tiếp, xin giấy tiếp nhận hoặc phiếu hẹn; khi nộp trực tuyến, lưu mã hồ sơ.
Người không biết chữ hoặc không ký được thì việc điểm chỉ và người làm chứng theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của nơi tiếp nhận; hỏi cán bộ một cửa trước khi làm.
Đơn nộp trực tuyến hoặc gửi qua bưu điện: trình bày cho bản quét
Ngày càng nhiều thủ tục cho nộp hồ sơ trực tuyến, và đơn nhiều khi được nộp dưới dạng tệp quét hoặc ảnh chụp đơn đã ký. Lúc này trình bày trên giấy vẫn quan trọng, nhưng thêm vài điều: chữ phải đủ lớn để đọc được sau khi quét, lề không quá hẹp để máy quét không cắt mất chữ ở mép, chữ ký đậm và không đè lên chữ in.
Khi quét, quét cả trang thẳng, đủ bốn góc, ở độ phân giải đủ đọc; ghép các trang của đơn và giấy tờ kèm theo thành một tệp PDF theo đúng thứ tự trong danh sách kèm theo nếu hệ thống cho phép. Đặt tên tệp ngắn, không dấu, nói được nội dung, ví dụ giả định "don-de-nghi-cap-ban-sao-khai-sinh". Ảnh chụp bằng điện thoại thì chụp trên nền phẳng, đủ sáng, không nghiêng, không để ngón tay che chữ. Che hoặc không chụp những giấy tờ không được yêu cầu, để khỏi gửi thừa thông tin cá nhân.
Gửi đơn qua bưu điện thì ghi rõ tên cơ quan nhận và địa chỉ hiện hành trên bì thư, giữ biên nhận gửi. Trong đơn nên ghi ngày ký đúng ngày gửi hoặc trước đó không lâu. Nếu thủ tục yêu cầu bản giấy có chữ ký gốc, bản quét gửi trước không thay được bản giấy; làm theo hướng dẫn của thủ tục.
Kiểm một lá đơn trước khi nộp
Đọc lại đơn theo thứ tự trên trang, mất năm phút nhưng tránh được việc đi lại lần hai:
- Thủ tục này có mẫu đơn của cơ quan không? Có thì chuyển sang mẫu đó.
- Quốc hiệu, tiêu ngữ đúng chữ, không sai chính tả.
- Tên đơn nói rõ loại đơn và việc gì.
- Kính gửi đúng cơ quan có thẩm quyền theo tên hiện hành, không còn cấp huyện.
- Thông tin người làm đơn đủ, khớp với giấy tờ tuỳ thân.
- Đề nghị cụ thể, mỗi đơn một việc.
- Danh sách giấy tờ kèm theo khớp với giấy tờ thật sự kẹp phía sau.
- Chữ ký, họ tên, ngày tháng đầy đủ.
Nếu soạn trên máy tính, dùng khổ A4, phông Times New Roman, cỡ chữ vừa đọc, căn lề rộng bên trái để cơ quan đóng tập. Nếu viết tay, viết trên giấy trắng, chữ rõ, một màu mực, không gạch xoá.
Câu hỏi thường gặp
Đơn gửi cơ quan có bắt buộc phải đánh máy không?
Không. Đơn viết tay vẫn được tiếp nhận nếu chữ rõ, đủ thông tin, có chữ ký. Một số thủ tục trực tuyến yêu cầu điền biểu mẫu điện tử thay cho đơn giấy. Với thủ tục đã có mẫu đơn, bạn có thể in mẫu rồi điền tay.
Đơn có bắt buộc có quốc hiệu và tiêu ngữ không?
Đơn của cá nhân không phải văn bản hành chính của cơ quan nên không có quy định chung bắt buộc như Nghị định 30. Tuy vậy, quốc hiệu và tiêu ngữ ở đầu đơn là cách trình bày quen thuộc, và nhiều mẫu đơn trong thủ tục hành chính có sẵn phần này.
Mẫu đơn tải trên mạng còn ghi ủy ban nhân dân huyện thì làm sao?
Sửa phần kính gửi theo cơ quan có thẩm quyền hiện hành, vì từ ngày 1/7/2025 không còn cấp huyện. Tốt hơn là lấy mẫu đơn từ thủ tục trên Cổng Dịch vụ công hoặc bộ phận một cửa, vì mẫu ở đó được cập nhật theo quy định hiện hành.
Có cần ghi số điện thoại trong đơn không?
Nên ghi một cách liên hệ để cơ quan báo bổ sung hoặc trả kết quả, có thể là số điện thoại hoặc thư điện tử. Chỉ ghi kênh liên hệ bạn thật sự dùng, và không ghi thông tin liên hệ của người khác khi chưa được họ đồng ý.
Một đơn có thể đề nghị nhiều việc khác nhau không?
Không nên. Mỗi việc có thể thuộc một bộ phận hay một cơ quan khác nhau giải quyết, đơn gộp nhiều việc dễ bị chậm hoặc trả lại một phần. Tách thành nhiều đơn, mỗi đơn một việc, kèm đúng giấy tờ của việc đó.
Học sinh viết đơn xin nghỉ học có cần chữ ký của cha mẹ không?
Với học sinh phổ thông, đơn xin nghỉ học thường cần chữ ký của cha mẹ hoặc người giám hộ, theo quy định của nhà trường. Đơn trình bày tên đơn, kính gửi giáo viên chủ nhiệm hoặc hiệu trưởng, lý do, thời gian nghỉ, chữ ký học sinh và chữ ký xác nhận của cha mẹ.