Văn bản của chi bộ và đảng ủy cơ sở vẫn theo đúng khung thể thức của Hướng dẫn 36-HD/VPTW, chỉ khác ở chỗ tên cơ quan phải ghi kèm cấp trên trực tiếp và người ký thường là bí thư thay mặt tập thể. Ở cơ sở, sai sót hay gặp không nằm ở những quy tắc lớn mà ở các ô nhỏ: ghi tên chi bộ thiếu cấp trên, đánh số văn bản không liên tục trong năm, đề ký thiếu chữ T/M, nơi nhận quên dòng lưu.
Bài này viết cho người làm thư ký chi bộ ở trường học, trạm y tế, thôn, tổ dân phố, doanh nghiệp, và người làm văn phòng đảng ủy xã, phường. Tất cả tên đơn vị và số hiệu trong bài là ví dụ giả định. Những chỗ phụ thuộc quy định riêng của Đảng như việc chi bộ nào có con dấu, chữ viết tắt cho đảng bộ mới sau sắp xếp, bài chỉ nêu nguyên tắc và dặn bạn hỏi văn phòng cấp ủy cấp trên.
Chi bộ cơ sở, chi bộ trực thuộc và đảng ủy cơ sở: tên cơ quan ghi thế nào
Ô tên cơ quan ban hành ở góc trái là chỗ đầu tiên phản ánh vị trí của tổ chức trong hệ thống. Nguyên tắc chung: dòng trên ghi tên cơ quan cấp trên trực tiếp, dòng dưới ghi tên tổ chức ban hành, in hoa, đậm, bên dưới đặt dấu sao. Cách ghi này giúp người nhận ở nơi khác biết ngay văn bản đến từ đâu mà không cần đọc nội dung.
Ví dụ giả định thứ nhất: chi bộ trực thuộc đảng ủy xã. Dòng trên "ĐẢNG BỘ XÃ AN PHÚ", dòng dưới "CHI BỘ TRƯỜNG TIỂU HỌC AN PHÚ". Ví dụ giả định thứ hai: đảng ủy xã ban hành văn bản. Dòng trên ghi đảng bộ cấp trên trực tiếp sau sắp xếp, dòng dưới "ĐẢNG ỦY XÃ AN PHÚ". Từ ngày 1/7/2025 không còn cấp huyện, nên những mẫu cũ có dòng "HUYỆN ỦY ..." hoặc "ĐẢNG BỘ HUYỆN ..." ở dòng trên đều phải thay theo cấp trên trực tiếp hiện nay. Cấp trên trực tiếp của từng tổ chức là chuyện của quyết định thành lập, trực thuộc; bạn ghi theo quyết định đó, đừng suy luận.
Một lỗi khá phổ biến ở chi bộ khu dân cư là chỉ ghi một dòng "CHI BỘ THÔN 3", không có tên cấp trên. Khi văn bản này được gửi lên hoặc đưa vào hồ sơ chung của đảng bộ xã, người đọc sau này không biết đó là thôn 3 của xã nào, nhất là khi nhiều xã đã sáp nhập và tên thôn trùng nhau. Ghi đủ hai dòng tốn thêm một dòng chữ nhưng giữ cho hồ sơ đọc được sau nhiều năm.
Tên tổ chức ghi đầy đủ, không tự viết tắt trong phần đầu. Nếu tên dài quá một dòng, ngắt xuống dòng ở chỗ hợp nghĩa, giữ khối chữ cân đối, rồi mới đặt dấu sao bên dưới.
Những văn bản chi bộ hay ban hành và điểm trình bày riêng
Ở cơ sở, số loại văn bản thường dùng không nhiều. Bảng dưới gom các loại hay gặp và chỗ cần để ý khi trình bày. Chữ viết tắt tên loại nên đối chiếu bảng trong phụ lục Hướng dẫn 36-HD/VPTW.
| Loại văn bản | Thường dùng khi | Điểm trình bày cần để ý |
|---|---|---|
| Nghị quyết | Sau kỳ sinh hoạt định kỳ, chốt nhiệm vụ tháng hoặc quý | Có tên loại và trích yếu ở giữa; nội dung chia phần rõ; ký T/M chi bộ |
| Báo cáo | Báo cáo tháng, quý, năm gửi đảng ủy cấp trên | Trích yếu nêu rõ kỳ báo cáo; nơi nhận ghi đảng ủy cấp trên trước |
| Kế hoạch | Triển khai một việc cụ thể có mốc thời gian | Phần phân công nên trình bày thành mục có đánh số, dễ đối chiếu sau |
| Thông báo | Báo lịch sinh hoạt, kết luận ngắn, phân công tạm thời | Ngắn, một trang; vẫn đủ số ký hiệu và nơi nhận |
| Công văn | Đề nghị, xin ý kiến, trả lời cấp trên hoặc đơn vị phối hợp | Không có tên loại ở giữa; số ký hiệu có chữ viết tắt công văn; trích yếu đặt dưới số ký hiệu |
Biên bản các kỳ sinh hoạt thường ghi vào sổ theo mẫu riêng của tổ chức đảng chứ không trình bày như văn bản rời, nên không đưa vào bảng này. Nếu chi bộ cần lập biên bản rời cho một việc cụ thể, hỏi cấp trên mẫu đang dùng.
Đánh số văn bản trong năm và giữ sổ đi
Văn bản của chi bộ và đảng ủy cơ sở được đánh số theo thứ tự trong năm, bắt đầu lại từ số đầu tiên vào đầu năm và kết thúc vào cuối năm. Cách đánh số chung một dãy cho mọi loại hay mỗi loại một dãy cần làm theo hướng dẫn của Hướng dẫn 36 và của văn phòng cấp ủy cấp trên; điều quan trọng nhất ở cơ sở là cả năm phải dùng một cách, không đổi giữa chừng.
Ở chi bộ nhỏ, thư ký thường quên vào sổ, đến khi cần tra lại không biết nghị quyết tháng 5 mang số mấy. Một cuốn sổ đơn giản là đủ: mỗi dòng ghi số, ngày, loại văn bản, trích yếu, người ký, nơi nhận, nơi lưu bản gốc. Nếu dùng bảng tính trên máy, vẫn nên in hoặc chép ra sổ giấy định kỳ, vì máy của người làm thư ký có thể đổi khi họ chuyển công tác.
Không dùng lại số của văn bản đã huỷ. Nếu văn bản đã cấp số nhưng chưa phát hành và bị huỷ, ghi chú vào sổ "đã huỷ" kèm ngày, số đó để trống, văn bản tiếp theo lấy số kế tiếp. Làm như vậy người kiểm tra sau này nhìn sổ là hiểu, không nghi có văn bản bị rút ra khỏi hồ sơ.
Khi đảng bộ được sắp xếp lại giữa năm, chi bộ có thể chuyển sang trực thuộc một đảng bộ mới. Lúc đó tên cấp trên ở phần đầu thay đổi; việc đánh số tiếp hay bắt đầu dãy mới cần theo hướng dẫn chính thức của cấp ủy mới, ghi rõ trong sổ ngày bắt đầu dãy số mới để người sau đối chiếu.
Người ký: bí thư, phó bí thư và thể thức đề ký
Văn bản của tập thể thì ghi T/M. Nghị quyết, kế hoạch, báo cáo nhân danh chi bộ thường đề ký dạng "T/M CHI BỘ", dòng dưới "BÍ THƯ", rồi khoảng ký, rồi họ tên. Với đảng ủy cơ sở thì "T/M ĐẢNG ỦY" hoặc "T/M BAN THƯỜNG VỤ" tuỳ thẩm quyền của văn bản đó.
Phó bí thư ký thay thì ghi K/T. Khi bí thư vắng và phó bí thư được phân công ký, phần ký có dạng "T/M CHI BỘ", dòng dưới "K/T BÍ THƯ", dòng dưới nữa "PHÓ BÍ THƯ". Cách xếp các dòng nên đối chiếu mẫu trong phụ lục để đúng thứ tự.
Chỉ ghi chức vụ trong tổ chức đảng. Người ký có thể đồng thời là hiệu trưởng, trưởng trạm hoặc giám đốc, nhưng trên văn bản của chi bộ chỉ ghi chức vụ trong chi bộ. Không ghi kèm chức vụ chính quyền hay học vị trong phần ký.
Họ tên đầy đủ, không viết tắt. Họ tên người ký ghi đầy đủ, in thường, đậm. Khoảng trống giữa chức vụ và họ tên để đủ chỗ cho chữ ký tay, không quá hẹp khiến chữ ký đè lên chữ in.
Con dấu theo quy định của tổ chức đảng. Đảng ủy cơ sở thường có con dấu; nhiều chi bộ trực thuộc không có con dấu riêng. Việc văn bản của chi bộ có cần đóng dấu của cấp trên hay không, đóng ở đâu, phải theo quy định của Đảng và hướng dẫn của đảng ủy cấp trên. Tuyệt đối không mượn dấu của nhà trường, trạm y tế hay ủy ban để đóng lên văn bản của chi bộ.
Nơi nhận và lưu: cấp trên trước, lưu sau cùng
Phần nơi nhận ở văn bản cơ sở thường bị viết qua loa. Một danh sách nơi nhận tốt giúp người đọc biết văn bản đã đi tới đâu, và giúp chính chi bộ đối chiếu khi cần:
- Chữ "Nơi nhận" đặt bên trái, ngang với khối chữ ký, sau có dấu hai chấm; kiểu chữ theo mẫu trong phụ lục Hướng dẫn.
- Thứ tự thường là cấp trên trước (đảng ủy cấp trên, bộ phận giúp việc được giao theo dõi), rồi đến nơi thực hiện, cuối cùng là dòng lưu.
- Mỗi nơi nhận một dòng, bắt đầu bằng gạch đầu dòng. Nơi nhận nhiều đơn vị cùng loại thì gom lại, ví dụ giả định "Các tổ đảng".
- Dòng lưu cuối cùng ghi nơi giữ bản gốc, thường là lưu tại chi bộ hoặc văn phòng đảng ủy. Thiếu dòng lưu là một trong những lý do văn bản bị trả lại.
- Văn bản gửi nhiều nơi thì số bản phát hành phải khớp với số nơi nhận cộng bản lưu. Bản lưu là bản có chữ ký gốc và dấu (nếu có), không phải bản chụp.
Nếu chi bộ gửi văn bản qua hệ thống điện tử của cấp trên, vẫn giữ đủ danh sách nơi nhận trên văn bản, vì người mở tệp sau này không thấy được lịch sử gửi trong hệ thống.
Kiểm một văn bản chi bộ trước khi trình bí thư ký
Thư ký chi bộ thường soạn vội sau buổi sinh hoạt. Dành năm phút đi theo thứ tự trên trang:
- Góc phải: dòng tiêu đề tên Đảng in hoa, đậm, có kẻ dưới; không có quốc hiệu.
- Góc trái: hai dòng tên cấp trên và tên chi bộ, dấu sao bên dưới; tên cấp trên đúng theo tổ chức hiện hành sau sắp xếp.
- Số ký hiệu: số lấy từ sổ, đúng thứ tự trong năm; số nối tên loại bằng gạch ngang, rồi gạch chéo tới chữ viết tắt tổ chức.
- Địa điểm và ngày tháng: địa danh đúng tên hiện hành, ngày ghi là ngày ký, không phải ngày họp nếu hai ngày khác nhau.
- Tên loại và trích yếu: đặt giữa trang, trích yếu nói được văn bản về việc gì trong một dòng hoặc hai dòng.
- Phần ký: có T/M hoặc K/T đúng trường hợp, chức vụ đúng, họ tên đầy đủ.
- Nơi nhận: đủ cấp trên, nơi thực hiện, dòng lưu.
Đi đủ bảy bước trên một tờ giấy in thử luôn nhanh hơn đọc trên màn hình, vì mắt dễ bỏ qua dấu gạch ngang và gạch chéo khi chữ nhỏ.
Khi chi bộ ở trong trường học, bệnh viện hay doanh nghiệp
Chi bộ đặt trong một đơn vị như trường học, trạm y tế hay doanh nghiệp thường dùng chung văn phòng, máy tính và cả người làm văn thư với đơn vị đó. Đây là nguồn gốc của nhiều lỗi lẫn hệ: thư ký chi bộ mở mẫu công văn của nhà trường, sửa vài chữ rồi in. Kết quả là văn bản chi bộ có quốc hiệu, có số ký hiệu dạng "Số: .../..." của văn bản hành chính, ký "HIỆU TRƯỞNG".
Cách tách bạch đơn giản nhất là giữ riêng một thư mục văn bản chi bộ, có bộ mẫu riêng và sổ đi riêng, kể cả khi dùng chung máy. Bản gốc lưu trong hộp hồ sơ riêng của chi bộ, không trộn vào hồ sơ văn thư của đơn vị. Khi người làm thư ký chuyển công tác, bàn giao thư mục và hộp hồ sơ này như một phần việc riêng.
Ngược lại, văn bản của nhà trường hay doanh nghiệp cũng không mượn thể thức văn bản Đảng chỉ vì người ký đồng thời là bí thư chi bộ. Hiệu trưởng ký kế hoạch của nhà trường thì kế hoạch đó theo thể thức văn bản hành chính, đề ký theo chức vụ chính quyền, đóng dấu nhà trường. Ranh giới nằm ở chỗ văn bản được ban hành nhân danh tổ chức nào, không nằm ở người ký là ai.
Câu hỏi thường gặp
Chi bộ trực thuộc không có con dấu thì văn bản có giá trị không?
Việc tổ chức đảng nào có con dấu và văn bản của chi bộ không có dấu được dùng thế nào do quy định riêng của Đảng điều chỉnh. Ở nhiều nơi, văn bản của chi bộ trực thuộc chỉ có chữ ký của bí thư. Bạn nên hỏi văn phòng đảng ủy cấp trên cách làm đang áp dụng, và tuyệt đối không mượn dấu của cơ quan chính quyền.
Sau khi bỏ cấp huyện, mẫu văn bản cũ của chi bộ phải sửa ở đâu?
Chỗ phải sửa đầu tiên là dòng tên cơ quan cấp trên ở góc trái, vì các mẫu cũ thường ghi đảng bộ huyện hoặc huyện ủy. Tiếp đến là địa danh ở dòng ngày tháng và chữ viết tắt tổ chức trong số ký hiệu. Ghi theo quyết định trực thuộc hiện hành của chi bộ, không tự suy đoán.
Ngày ghi trên nghị quyết là ngày họp hay ngày ký?
Ngày ghi ở dòng địa điểm và thời gian là ngày văn bản được ký ban hành. Nếu nghị quyết được hoàn thiện và ký vào ngày khác ngày sinh hoạt, nội dung có thể nhắc ngày họp, còn dòng ngày tháng ở đầu văn bản vẫn ghi ngày ký.
Thư ký chi bộ có được ký văn bản không?
Thư ký chi bộ thường là người soạn và giữ sổ, còn thẩm quyền ký văn bản nhân danh chi bộ thuộc bí thư hoặc phó bí thư được phân công. Nếu có trường hợp đặc biệt cần người khác ký, phải theo quy định và có sự phân công rõ ràng, ghi lại trong hồ sơ của chi bộ.
Có cần ký hiệu người soạn thảo và số lượng bản ở cuối văn bản chi bộ không?
Đây là thành phần bổ sung, hữu ích khi văn bản được phát hành nhiều bản. Có ghi hay không và ghi ở đâu nên theo phụ lục của Hướng dẫn 36-HD/VPTW và cách làm của cấp trên. Ở chi bộ nhỏ, việc giữ sổ văn bản đi đầy đủ quan trọng hơn dòng ký hiệu này.
Văn bản chi bộ soạn trên điện thoại có được không?
Được, miễn là bản in ra đúng thể thức: khổ A4, phông Times New Roman bộ mã Unicode, phần đầu đúng vị trí. Soạn trên điện thoại dễ lệch bảng phần đầu và đổi phông khi mở trên máy khác, nên in thử hoặc xuất sang PDF và kiểm lại trước khi trình ký.