Khối chữ ký cuối văn bản hành chính là cụm ba đến bốn dòng nằm bên phải, ngay dưới phần nội dung: dòng quyền hạn và chức vụ viết in hoa, khoảng trống để người có thẩm quyền ký và đóng dấu, rồi họ tên người ký canh giữa so với chức vụ. Bên trái, ngang hàng với khối này, là phần "Nơi nhận". Hai cụm đó cùng nhau khép lại văn bản.
Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư quy định thành phần "chức vụ, họ tên và chữ ký của người có thẩm quyền" và mô tả cách trình bày trong phụ lục. Bài này đi vào chuyện đặt từng dòng ở đâu, canh ra sao, chừa bao nhiêu chỗ, khối chữ ký bị đẩy sang trang mới thì xử lý thế nào, kèm bảng đúng – sai để bạn tự soát trước khi trình ký. Phần ghi quyền hạn ký thay, thừa lệnh và cách đóng dấu có bài riêng trong cùng chuyên mục.
Khối chữ ký gồm những dòng nào, xếp theo thứ tự nào
Dòng quyền hạn (nếu có). Đây là dòng ghi chữ viết tắt như "TM.", "KT.", "TL.", "TUQ.", "Q." kèm tên tập thể hoặc chức vụ người đứng đầu. Văn bản do chính người đứng đầu ký theo chế độ thủ trưởng thì không có dòng này, khối chữ ký bắt đầu ngay bằng chức vụ. Dòng quyền hạn luôn nằm trên cùng vì nó cho người đọc biết người ký đang nhân danh ai.
Dòng chức vụ của người ký. Ghi chức danh lãnh đạo chính thức của người trực tiếp đặt bút, ví dụ "PHÓ CHỦ TỊCH", "GIÁM ĐỐC", "CHÁNH VĂN PHÒNG". Khi có dòng quyền hạn phía trên, dòng này là chức vụ của người ký chứ không lặp lại chức vụ của người được ký thay.
Khoảng trống cho chữ ký và dấu. Không có chữ nào trong khoảng này. Người ký đặt chữ ký ở giữa, văn thư đóng dấu trùm lên một phần chữ ký. Khoảng trống quá hẹp là lỗi trình bày gặp rất thường, vì khi đóng dấu sẽ đè lên họ tên hoặc dòng chức vụ.
Dòng họ và tên. Ghi đủ họ, tên đệm (nếu có) và tên, chữ in thường, đậm, canh giữa so với dòng chức vụ. Trước họ tên không ghi học hàm, học vị hay danh hiệu, trừ những trường hợp quy định cho phép; chuyện này có bài riêng vì khá nhiều ngoại lệ.
Trên văn bản điện tử. Khối chữ ký vẫn giữ đúng các dòng chữ trên, chỉ khác ở chỗ khoảng trống được thay bằng hình ảnh chữ ký số của người có thẩm quyền và chữ ký số của cơ quan theo vị trí phụ lục quy định. Phần này thuộc chuyên mục văn bản điện tử nên ở đây chỉ nhắc để bạn không bỏ dòng nào khi chuyển từ giấy sang điện tử.
Vị trí trên trang: bên phải, ngang hàng với phần Nơi nhận
Theo sơ đồ bố trí trong phụ lục của Nghị định 30/2020/NĐ-CP, phần cuối văn bản chia làm hai cột: cột trái dành cho "Nơi nhận", cột phải dành cho khối chữ ký. Cách trình bày quen thuộc trên máy tính là chèn một bảng hai cột không kẻ viền ngay sau dòng cuối của nội dung, cột trái hẹp hơn một chút, cột phải chứa khối chữ ký. Dòng đầu của hai cột nằm cùng một độ cao, tức chữ "Nơi nhận:" ngang với dòng quyền hạn hoặc dòng chức vụ trên cùng.
Khối chữ ký không canh sát lề phải. Cả khối được canh giữa trong cột phải, nên dòng dài nhất (thường là dòng quyền hạn có tên cơ quan) quyết định độ rộng thực tế, các dòng ngắn hơn tự nằm giữa. Nếu bạn gõ khối chữ ký bằng cách nhấn phím cách hoặc phím Tab để đẩy chữ sang phải, chỉ cần đổi phông hoặc mở trên máy khác là các dòng lệch nhau ngay. Bảng không viền hoặc khung văn bản cố định là cách giữ vị trí ổn định hơn.
Giữa dòng cuối của nội dung và khối chữ ký nên có một khoảng cách vừa đủ để mắt người đọc tách hai phần, thường bằng một dòng trống hoặc khoảng cách đoạn phía trên. Đừng để khối chữ ký dính sát câu kết, cũng đừng đẩy nó xuống tận chân trang để lại một khoảng trắng lớn: khoảng trắng lớn giữa nội dung và chữ ký là chỗ người khác có thể viết thêm, văn thư khó tính sẽ trả lại.
Cỡ chữ, kiểu chữ và cách canh từng dòng
Phụ lục Nghị định 30/2020/NĐ-CP mô tả kiểu chữ cho từng dòng của khối chữ ký. Bảng dưới tóm theo nguyên tắc; cỡ chữ cụ thể của từng dòng bạn đối chiếu bản gốc phụ lục, vì mỗi dòng có khoảng cỡ chữ riêng.
| Dòng | Kiểu chữ | Cách canh | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Quyền hạn (TM., KT., TL., TUQ., Q.) | In hoa, đứng, đậm | Canh giữa trong cột phải | Chữ viết tắt có dấu chấm, sau dấu chấm có một dấu cách |
| Chức vụ người ký | In hoa, đứng, đậm | Canh giữa, thẳng hàng với dòng trên | Không ghi lại tên cơ quan, trừ văn bản do nhiều cơ quan cùng ban hành |
| Khoảng ký và đóng dấu | Không có chữ | Ở giữa khối | Đủ rộng để dấu không đè họ tên |
| Họ và tên | In thường, đứng, đậm | Canh giữa so với chức vụ | Viết hoa chữ cái đầu mỗi tiếng, không ghi học vị trước tên trừ trường hợp được phép |
Trên văn bản giấy, cả khối dùng cùng phông với phần nội dung (Times New Roman, bộ mã Unicode). Hay gặp nhất là dòng họ tên bị để chữ nghiêng hoặc không đậm vì người soạn sao chép từ một mẫu cũ; lỗi này nhỏ nhưng văn thư soát thể thức sẽ bắt sửa.
Chừa bao nhiêu chỗ để ký và đóng dấu
Nghị định không đặt ra một con số bắt buộc cho khoảng trống giữa dòng chức vụ và dòng họ tên. Cái cần là đủ chỗ cho hai việc: người ký đặt chữ ký thoải mái và văn thư đóng dấu trùm lên khoảng một phần ba chữ ký về phía bên trái mà mép dấu không chạm vào họ tên. Trên thực tế, nhiều cơ quan chừa khoảng ba đến bốn dòng trống ở cỡ chữ nội dung; con dấu tròn của cơ quan cần chừng đó chiều cao.
Một cách tự kiểm đơn giản: in thử bản nháp, đặt con dấu (không đóng) lên khoảng trống ở vị trí sẽ đóng, xem mép dưới của dấu có chạm dòng họ tên không. Nếu chạm, thêm một dòng trống. Nếu văn bản do nhiều người ký trên cùng một hàng (ví dụ văn bản liên tịch), mỗi khối cần khoảng trống riêng, và các khối nên cùng chiều cao để dòng họ tên của các bên thẳng hàng.
Với văn bản cần ký nháy của người kiểm tra (ở những cơ quan quy định việc này trong quy chế), vị trí ký nháy thường nằm ngoài khoảng trống của khối chữ ký chính, ví dụ cuối dòng nội dung cuối hoặc cạnh dòng chức vụ, tuỳ quy chế. Đừng để chữ ký nháy chiếm chỗ của chữ ký chính hoặc của dấu.
Khi khối chữ ký rơi sang trang mới
Lỗi gây phiền nhất là trang cuối chỉ có mỗi khối chữ ký và phần nơi nhận, không còn dòng nội dung nào. Trang đó đứng một mình thì không ai biết nó thuộc văn bản nào, và về nguyên tắc người ta có thể ghép nó với một trang nội dung khác. Cách xử lý theo thứ tự ưu tiên:
- Rút gọn khoảng trống thừa ở phần trên trước: khoảng cách giữa các đoạn, dòng trống sau trích yếu, dòng trống trước phần căn cứ. Giữ đúng lề theo quy định, không thu hẹp lề để nhét chữ.
- Nếu vẫn không đủ, để ít nhất hai đến ba dòng cuối của phần nội dung sang trang sau cùng với khối chữ ký. Trên trình soạn thảo, dùng chức năng giữ đoạn văn đi liền với đoạn sau cho đoạn kết và bảng chữ ký, để sau này sửa nội dung thì chúng vẫn đi cùng nhau.
- Không giảm cỡ chữ của nội dung xuống dưới mức quy định chỉ để dồn vào một trang. Cỡ chữ nội dung theo phụ lục là 13 đến 14; dồn xuống 12 cho vừa trang là sai thể thức ngay.
- Không tách khối chữ ký làm hai: dòng chức vụ ở cuối trang trước, họ tên ở đầu trang sau. Khối chữ ký và phần nơi nhận phải nằm trọn trên một trang.
- Sau khi chỉnh, đánh số trang lại và kiểm số trang trên bản in. Văn bản nhiều trang đã có số trang thì trang chứa chữ ký vẫn mang số trang như các trang khác.
Nếu văn bản đã ký mà phát hiện trang cuối chỉ có chữ ký, cách an toàn là in lại, trình ký lại thay vì đóng thêm dấu giáp lai cho "chắc". Dấu giáp lai có mục đích riêng và không chữa được lỗi bố trí.
Văn bản có nhiều người ký trên cùng một trang
Một số văn bản cần chữ ký của nhiều người hoặc nhiều cơ quan: văn bản liên tịch do hai hay nhiều cơ quan cùng ban hành, văn bản có người phê duyệt và người lập, hoặc văn bản nội bộ có chữ ký của trưởng các bộ phận. Nguyên tắc chung là mỗi người ký một khối riêng, mỗi khối đủ dòng chức vụ, khoảng ký và họ tên; các khối xếp ngang hàng hoặc thành hai tầng tuỳ số người.
Với văn bản liên tịch, phụ lục Nghị định có quy định riêng về vị trí khối chữ ký của cơ quan chủ trì và các cơ quan tham gia, và trường hợp này được ghi tên cơ quan kèm chức vụ để người đọc phân biệt ai ký cho bên nào. Bạn đối chiếu sơ đồ trong phụ lục bản gốc trước khi trình bày, vì sắp sai vị trí cơ quan chủ trì là lỗi khó sửa sau khi đã ký.
Với văn bản nội bộ như phiếu đề xuất, bảng kê có "người lập – kế toán – thủ trưởng", Nghị định 30 không đặt mẫu cho từng loại; cơ quan, doanh nghiệp tự quy định trong quy chế. Nguyên tắc dễ dùng: người có thẩm quyền quyết định ký ở vị trí bên phải ngoài cùng, những người tham mưu xếp sang trái theo thứ tự tham gia, mọi khối cùng một độ cao.
Đúng và sai: các lỗi khối chữ ký hay gặp
Các ví dụ dưới dùng tên giả định (UBND xã An Phú, tỉnh X; Công ty TNHH Minh An) để minh hoạ cách trình bày, không phải văn bản thật.
| Trường hợp | Cách sai hay gặp | Cách đúng |
|---|---|---|
| Chủ tịch UBND xã ký văn bản của Ủy ban (ví dụ giả định) | Chỉ ghi "CHỦ TỊCH UBND XÃ AN PHÚ" | Dòng 1: TM. ỦY BAN NHÂN DÂN; dòng 2: CHỦ TỊCH; không lặp tên xã |
| Giám đốc công ty ký công văn (ví dụ giả định) | Ghi "GIÁM ĐỐC CÔNG TY TNHH MINH AN" | Chỉ ghi GIÁM ĐỐC, vì tên công ty đã ở phần đầu văn bản |
| Họ tên người ký | "Ths. Nguyễn Văn Bình" in nghiêng | Nguyễn Văn Bình, chữ thường, đứng, đậm, canh giữa |
| Khoảng trống để ký | Một dòng trống, dấu đè lên họ tên | Đủ cao để dấu không chạm dòng họ tên |
| Khối chữ ký sang trang | Trang cuối chỉ có chữ ký và nơi nhận | Kéo theo ít nhất hai dòng nội dung sang cùng trang |
| Gõ khối chữ ký bằng phím cách | Các dòng lệch khi mở máy khác | Dùng bảng hai cột không viền, canh giữa trong ô |
In bảng này ra, dán cạnh bàn văn thư là đủ để soát nhanh phần cuối văn bản trước khi trình ký. Những lỗi lặp nhiều lần trong một đơn vị thường bắt nguồn từ một tệp mẫu cũ đang được mọi người dùng chung; sửa tệp mẫu một lần đỡ hơn sửa từng văn bản.
Câu hỏi thường gặp
Khối chữ ký có bắt buộc phải canh giữa trong cột phải không?
Phụ lục Nghị định 30/2020/NĐ-CP trình bày dòng họ tên canh giữa so với dòng quyền hạn, chức vụ, và cả khối nằm trong ô bên phải của sơ đồ. Canh sát lề phải làm các dòng lệch nhau khi độ dài khác nhau, nên cách thông dụng là canh giữa trong một ô bảng không viền.
Có cần ghi dòng "Người ký" hay "Ký tên" phía trên chữ ký không?
Không. Văn bản hành chính theo Nghị định 30 không có dòng chữ "Người ký" hay "Ký tên, đóng dấu" trong khối chữ ký. Những dòng như vậy chỉ xuất hiện ở một số biểu mẫu, phiếu, đơn từ do cơ quan tự thiết kế, không phải ở công văn, quyết định hay tờ trình.
Khối chữ ký nằm trang sau mà trang trước còn chỗ trống lớn thì có sao không?
Có thể bị văn thư trả lại. Khoảng trống lớn giữa nội dung và chữ ký tạo chỗ để viết thêm sau khi đã ký, còn trang chỉ có chữ ký thì dễ bị ghép nhầm. Nên chỉnh để ít nhất vài dòng nội dung cuối đi cùng khối chữ ký trên một trang.
Một người giữ hai chức vụ thì khối chữ ký ghi chức vụ nào?
Ghi chức vụ tương ứng với thẩm quyền ký văn bản đó. Ví dụ giả định: một người vừa là Phó Chủ tịch UBND xã vừa là Trưởng ban chỉ đạo một việc của xã; văn bản của Ban thì ghi chức vụ trong Ban, văn bản của Ủy ban thì ghi chức vụ trong Ủy ban.
Văn bản của doanh nghiệp có phải trình bày khối chữ ký như Nghị định 30 không?
Nghị định 30/2020/NĐ-CP áp dụng cho cơ quan, tổ chức nhà nước và một số tổ chức theo phạm vi của nghị định. Doanh nghiệp tư nhân không bắt buộc nhưng nhiều nơi tham khảo để văn bản gửi cơ quan nhà nước trông chuẩn mực; quy chế nội bộ của doanh nghiệp là căn cứ chính.
Chữ ký có được ký bằng mực đen không?
Với văn bản giấy, Nghị định 30 yêu cầu ký bằng bút có mực màu xanh và không dùng loại mực dễ phai. Mực xanh còn giúp phân biệt bản gốc có chữ ký tươi với bản chụp, bản in. Nhiều văn thư sẽ trả lại văn bản ký mực đen hoặc mực đỏ.