HinhThuc.comHình Thức
Lỗi hay gặp và tự kiểm trước khi trình ký

Phát hiện sai sau khi lãnh đạo đã ký: in lại trình ký hay được sửa tay?

Văn bản đã ký mà còn lỗi: chưa phát hành thì in lại và ký lại, đã phát hành thì đính chính hoặc thay thế. Vì sao không sửa tay, không thay trang, không dán đè.

Over the shoulder view of a woman at a Vinh Long office desk comparing two identical blank pages side by side, pen resting on top, quiet late afternoon light

Văn bản đã ký nhưng chưa phát hành mà phát hiện sai thì in lại bản đúng và trình ký lại, không sửa tay, không tẩy xoá, không thay riêng một trang. Nếu văn bản đã phát hành, Nghị định 30/2020/NĐ-CP phân hai trường hợp: sai về nội dung thì sửa đổi, thay thế bằng văn bản có hình thức tương đương; sai về thể thức, kỹ thuật trình bày, thủ tục ban hành thì đính chính bằng công văn của cơ quan ban hành.

Bài này đi qua ba thời điểm phát hiện lỗi, giải thích vì sao các cách "chữa cháy" quen tay đều rủi ro, và gợi ý cách trình ký lại cho nhanh. Chi tiết thể thức của văn bản đính chính, văn bản thay thế có bài riêng trong danh mục bản sao và các thành phần khác của trang; ở đây chỉ nói cách nhận diện và quyết định đi đường nào.

Ba thời điểm phát hiện lỗi, ba cách xử lý

Cùng một lỗi nhưng xử lý khác hẳn tuỳ văn bản đang ở bước nào. Bảng dưới tóm tắt:

Thời điểmVăn bản đang ở đâuCách xử lý
Trước khi kýBản trình trên bàn lãnh đạo hoặc trong hệ thống chờ kýRút về, sửa trên tệp gốc, in lại và trình; không ai phải ký lại
Sau khi ký, chưa phát hànhBản đã ký trên giấy hoặc tệp đã ký số, chưa cấp số hoặc chưa gửiSửa trên tệp gốc, in lại, trình ký lại; bản cũ không phát hành, xử lý theo quy chế
Đã phát hành, sai thể thứcVăn bản đã gửi các nơi nhậnĐính chính bằng công văn của cơ quan ban hành theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP
Đã phát hành, sai nội dungVăn bản đã gửi các nơi nhậnSửa đổi, thay thế bằng văn bản có hình thức tương đương do người có thẩm quyền ký

Ranh giới quan trọng nhất là giữa hàng thứ hai và hàng thứ ba. Khi văn bản chưa rời cơ quan, bạn còn có thể làm lại một bản sạch. Khi đã rời cơ quan, mọi sửa chữa phải đi bằng một văn bản mới, vì nơi nhận đã giữ bản cũ và có thể đã thực hiện theo nó. Đó là lý do người soát nên dồn sức vào trước khi ký và văn thư nên soát kỹ trước khi phát hành.

Vì sao không sửa tay, không thay trang, không dán đè

Sửa tay trên bản đã ký là thay đổi mà người ký chưa xác nhận. Một chữ viết tay thêm vào, dù chỉ để sửa lỗi chính tả, làm người nhận không biết chữ đó do ai viết và lúc nào. Với văn bản có giá trị pháp lý, chi tiết này có thể bị đặt câu hỏi về sau.

Thay một trang giữa văn bản phá vỡ tính toàn vẹn. Văn bản nhiều trang chỉ có chữ ký ở trang cuối. Nếu tháo trang hai ra thay bằng trang mới, không có gì chứng minh trang mới đó là trang người ký đã đọc. Đây cũng là lý do văn bản nhiều tờ quan trọng được đóng dấu giáp lai.

Dán đè hay in đè lên chỗ sai trông như che giấu. Miếng giấy dán hay vết mực in chồng làm người đọc nghi ngờ hơn chính lỗi ban đầu. Văn bản có dấu hiệu tẩy xoá dễ bị cơ quan nhận trả lại hoặc yêu cầu xác minh.

Bản lưu và bản gửi đi phải giống nhau. Văn thư lưu một bản gốc, đơn vị soạn thảo lưu một bản, các nơi nhận giữ bản của họ. Sửa tay trên một bản mà quên bản khác là tạo ra hai phiên bản khác nhau của cùng một số văn bản.

Bản điện tử và bản giấy phải khớp. Nhiều cơ quan vừa lưu bản giấy vừa có tệp trên hệ thống quản lý văn bản. Sửa tay trên giấy thì tệp điện tử vẫn mang lỗi cũ, và người tra cứu sau này đọc bản điện tử sẽ không thấy chỗ đã sửa.

Trình ký lại cho nhanh mà vẫn đúng quy trình

Ký lại là việc không ai muốn, nhưng có thể làm gọn để lãnh đạo không mất thời gian đọc lại cả văn bản:

  1. Báo ngay với người ký hoặc thư ký của lãnh đạo rằng văn bản đã ký có lỗi và cần ký lại, nói rõ lỗi gì, ở đâu.
  2. Sửa trên tệp gốc, chỉ sửa đúng chỗ lỗi. Đừng nhân dịp này sửa thêm câu chữ khác, vì người ký sẽ phải đọc lại toàn bộ.
  3. In bản mới. Đánh dấu chỗ sửa trên một bản sao để người ký thấy ngay, ví dụ khoanh bằng bút chì trên bản phụ hoặc ghi trên phiếu trình.
  4. Kẹp bản cũ đã ký ngay phía sau bản mới để người ký so sánh. Ghi trên phiếu trình: "Trình ký lại do sai…, đã sửa tại…".
  5. Sau khi ký, chuyển văn thư bản mới cùng bản cũ. Văn thư phát hành bản mới; bản cũ xử lý theo quy chế công tác văn thư của cơ quan.
  6. Cập nhật tệp gốc lưu trên máy và trên hệ thống để lần sau không ai dùng nhầm bản sai.

Khi lỗi chỉ nằm ở trang đầu của văn bản nhiều trang, vẫn in lại toàn bộ và ký lại. Việc in lại thêm vài trang tốn ít hơn nhiều so với một văn bản có trang không đồng bộ.

Bản đã ký nhưng không phát hành: đừng để trôi nổi

Một tờ giấy có chữ ký thật của lãnh đạo, dù không phát hành, vẫn là tài liệu nhạy cảm. Bỏ nó vào sọt rác, dùng mặt sau làm giấy nháp hay để lẫn trong tập hồ sơ là tạo cơ hội cho người khác dùng sai. Trường hợp xấu nhất là bản cũ bị gửi nhầm thay cho bản mới vì hai bản trông gần giống nhau.

Cách xử lý cụ thể thuộc quy chế công tác văn thư và lưu trữ của cơ quan: có nơi giao văn thư giữ lại kèm ghi chú "không phát hành, đã thay bằng bản ký ngày …", có nơi huỷ theo thủ tục. Điều người soạn nên làm là trả bản cũ cho văn thư hoặc người được giao, không tự giữ, không tự huỷ.

Với văn bản điện tử đã ký số nhưng chưa phát hành, nguyên tắc tương tự: tệp đã ký số cũ không gửi đi, được đánh dấu hoặc thu hồi trên hệ thống theo chức năng của hệ thống đang dùng. Đừng để hai tệp cùng tên, một đúng một sai, nằm cạnh nhau trong một thư mục.

Văn bản điện tử đã ký số: không có chuyện sửa nhẹ

Chữ ký số gắn với toàn bộ nội dung của tệp tại thời điểm ký. Chỉ cần thay một ký tự, một khoảng trắng hay lưu lại tệp bằng phần mềm khác, phần mềm kiểm tra sẽ báo chữ ký không còn hợp lệ hoặc nội dung đã bị thay đổi sau khi ký. Vì vậy, với văn bản điện tử, không có lựa chọn "sửa nhẹ cho xong": phát hiện sai sau khi ký số là phải sửa tệp gốc và ký số lại.

Điều này khiến thói quen soát kỹ trước khi ký càng quan trọng. Trên giấy, người soát có thể cầm bản in lên đọc lần cuối; trên hệ thống, văn bản đi từ người soạn qua trưởng phòng tới lãnh đạo rất nhanh, nhiều khi chỉ vài lần bấm. Người soạn nên mở bản xem trước dưới dạng sẽ được ký (thường là PDF) và soát trên đó, không soát trên tệp soạn thảo, vì quá trình chuyển định dạng có thể làm lệch lề, mất phông hay đẩy trang.

Nếu văn bản điện tử đã gửi đi rồi mới phát hiện sai, cách xử lý giống văn bản giấy đã phát hành: đính chính hoặc sửa đổi, thay thế theo tính chất lỗi. Quy trình cụ thể trên hệ thống quản lý văn bản của cơ quan bạn, hãy kiểm hướng dẫn sử dụng hiện hành của hệ thống đó.

Một ví dụ giả định đi trọn ba thời điểm

Ví dụ giả định: Ủy ban nhân dân xã An Phú, tỉnh X soạn quyết định thành lập tổ kiểm tra an toàn thực phẩm dịp cuối năm. Bản trình ghi Điều 3 giao ba đơn vị thi hành, nhưng nơi nhận chỉ có "Như Điều 3" và dòng lưu, thiếu cơ quan cấp trên cần được báo cáo theo quy chế. Nếu chuyên viên phát hiện lúc trưởng phòng đang đọc, chỉ cần rút về, sửa và in lại; không ai phải ký lại.

Giả sử lỗi lọt qua và phó chủ tịch đã ký. Văn thư nhận bản ký, soát nơi nhận và phát hiện thiếu. Lúc này văn bản chưa có số, chưa gửi đi. Chuyên viên sửa tệp gốc, in lại toàn bộ, kẹp bản cũ phía sau, ghi trên phiếu trình "Trình ký lại do bổ sung nơi nhận", rồi đưa phó chủ tịch ký. Mất thêm nửa ngày nhưng văn bản ra khỏi cơ quan sạch sẽ.

Nếu lỗi lọt cả qua văn thư và quyết định đã gửi đi, cơ quan cấp trên không nhận được văn bản. Nơi nhận là một thành phần thể thức, nên đây là sai sót về thể thức chứ không phải nội dung; hướng xử lý thường là công văn đính chính của chính cơ quan ban hành, kèm văn bản gửi cho nơi bị thiếu. Cách làm cụ thể do người có thẩm quyền quyết định theo quy chế. Ba thời điểm, cùng một lỗi, công sức tăng dần: vài phút, nửa ngày, rồi một văn bản mới phải soạn, ký và phát hành.

Lỗi nào đáng ký lại, lỗi nào chưa đáng

Không phải lỗi nào cũng bắt buộc như nhau, nhưng ở bước sau khi ký và trước khi phát hành, chi phí sửa còn thấp nên ngưỡng nên đặt thấp. Những lỗi chắc chắn phải ký lại:

  • Sai quyền hạn ký, chức vụ hoặc họ tên người ký.
  • Sai số liệu, ngày tháng, tên người, tên đơn vị trong nội dung.
  • Sai tên cơ quan, sai địa danh, sai ký hiệu.
  • Thiếu hoặc thừa nơi nhận có trách nhiệm thi hành.
  • Viện dẫn sai văn bản, viện dẫn văn bản đã hết hiệu lực.
  • Lỗi chính tả làm đổi nghĩa hoặc nằm ở tên riêng, trích yếu.

Còn những lỗi trình bày rất nhỏ, không làm đổi nghĩa và không thuộc thành phần thể thức, như một khoảng trắng thừa giữa câu, thì có ký lại hay không do người có thẩm quyền quyết định theo quy chế. Người soạn báo đúng lỗi và để người có thẩm quyền chọn, không tự quyết thay.

Câu hỏi thường gặp

Văn bản đã ký phát hiện sai một chữ, sửa bằng bút rồi ký nháy bên cạnh có được không?

Không nên. Sửa tay trên bản đã ký làm văn bản có dấu hiệu tẩy xoá, bản lưu và bản điện tử không còn khớp. Cách đúng là sửa trên tệp gốc, in lại và trình ký lại trước khi phát hành.

Văn bản đã phát hành có lỗi thể thức thì xử lý thế nào?

Theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP, văn bản đã phát hành có sai sót về thể thức, kỹ thuật trình bày, thủ tục ban hành được đính chính bằng công văn của cơ quan ban hành, gửi tới các nơi đã nhận văn bản bị sai.

Văn bản đã phát hành sai nội dung thì có đính chính được không?

Sai về nội dung không xử lý bằng đính chính. Nghị định 30/2020/NĐ-CP quy định văn bản sai nội dung phải được sửa đổi, thay thế bằng văn bản có hình thức tương đương, do người có thẩm quyền ký.

Chỉ trang hai bị sai, có thể in lại trang hai và giữ trang cuối có chữ ký không?

Không nên. Chữ ký ở trang cuối xác nhận toàn bộ văn bản người ký đã đọc. Thay riêng một trang làm mất tính toàn vẹn và không có gì chứng minh trang mới là trang đã được duyệt. Hãy in lại toàn bộ và trình ký lại.

Bản cũ đã ký nhưng không phát hành thì để đâu?

Giao lại cho văn thư hoặc người được giao theo quy chế công tác văn thư của cơ quan. Không tự huỷ, không dùng làm giấy nháp, không để lẫn trong hồ sơ, vì đó vẫn là giấy tờ có chữ ký thật.

Văn bản ký số rồi mới thấy sai, có sửa tệp PDF được không?

Không. Mọi thay đổi trên tệp đã ký số làm chữ ký không còn hợp lệ. Người soạn sửa tệp gốc, xuất lại và người có thẩm quyền ký số lại; nếu đã gửi đi thì xử lý như văn bản đã phát hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138