Phần căn cứ ban hành văn bản được trình bày ngay dưới tên loại và trích yếu, bằng chữ in thường, kiểu chữ nghiêng, cỡ chữ từ 13 đến 14; mỗi căn cứ một dòng, cuối dòng đặt dấu chấm phẩy, dòng cuối cùng kết thúc bằng dấu chấm. Đó là quy định ở phụ lục về thể thức của Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư. Mỗi dòng căn cứ phải ghi đủ tên loại, số và ký hiệu, cơ quan ban hành, ngày tháng năm ban hành và trích yếu của văn bản được viện dẫn.
Nghe thì gọn, nhưng phần căn cứ là chỗ văn thư trả lại văn bản nhiều nhất ở các quyết định: thiếu ngày, lẫn dấu phẩy với dấu chấm phẩy, căn cứ văn bản đã hết hiệu lực, xếp lộn thứ tự. Bài này đi từng chi tiết trình bày, kèm bảng đúng – sai dùng ví dụ giả định để bạn đối chiếu ngay trên bản nháp của mình.
Phần căn cứ nằm ở đâu và gồm những dòng nào
Phần căn cứ chỉ xuất hiện ở những văn bản cần nêu cơ sở pháp lý để ban hành, quen thuộc nhất là quyết định và nghị quyết. Trên trang, nó nằm giữa khối tên loại – trích yếu ở trên và chữ "QUYẾT ĐỊNH:" (hoặc "QUYẾT NGHỊ:") ở dưới. Theo phụ lục của Nghị định, căn cứ gồm hai nhóm, và cách nhận diện như sau:
- Nhóm căn cứ thẩm quyền: văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính cơ quan ban hành. Dòng này trả lời câu hỏi "vì sao cơ quan này được ký văn bản này". Thiếu nó, văn bản trông như ban hành không có thẩm quyền, dù thực tế cơ quan có quyền.
- Nhóm căn cứ nội dung: văn bản quy định trực tiếp vấn đề đang giải quyết, ví dụ văn bản quy định về khen thưởng khi ban hành quyết định khen thưởng, văn bản quy định về tuyển dụng khi ban hành quyết định tuyển dụng.
- Dòng đề nghị: trong các mẫu quyết định, sau các dòng "Căn cứ" thường có một dòng "Theo đề nghị của …" nêu đơn vị hoặc người tham mưu. Dòng này trình bày cùng kiểu chữ nghiêng với các căn cứ và thường là dòng cuối của khối.
- Những gì không thuộc phần căn cứ: lý do, bối cảnh, số liệu, lời giải thích. Những ý đó thuộc tờ trình kèm theo hoặc phần nội dung, không chen vào khối nghiêng này.
Một quyết định thông thường ở cấp xã chỉ cần từ hai đến năm dòng căn cứ. Khối căn cứ dài cả nửa trang thường là dấu hiệu người soạn chép thêm cho chắc, và càng nhiều dòng thì càng nhiều chỗ để sai.
Thông số trình bày phần căn cứ theo Nghị định 30
Bảng dưới gom các thông số áp cho khối căn cứ. Những thông số này nằm trong phụ lục về thể thức và kỹ thuật trình bày của Nghị định 30/2020/NĐ-CP; nếu có văn bản sửa đổi, bổ sung thì kiểm bản hiện hành trước khi lập mẫu cho cả cơ quan.
| Yếu tố | Cách trình bày | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Vị trí | Dưới tên loại và trích yếu, trên dòng "QUYẾT ĐỊNH:" | Đặt căn cứ lên trên tên loại, hoặc chèn vào giữa các điều |
| Kiểu chữ | Chữ in thường, kiểu nghiêng | Để chữ đứng như phần nội dung, hoặc in nghiêng cả dòng "QUYẾT ĐỊNH:" |
| Cỡ chữ | Từ 13 đến 14, thường bằng cỡ chữ phần nội dung | Thu nhỏ cỡ 12 cho vừa trang |
| Xuống dòng | Mỗi căn cứ một dòng (một đoạn) riêng | Gộp hai căn cứ vào một đoạn, nối bằng chữ "và" |
| Dấu cuối dòng | Dấu chấm phẩy sau mỗi căn cứ; dòng cuối cùng là dấu chấm | Dùng dấu phẩy, hoặc để dấu chấm phẩy ở cả dòng cuối |
| Lùi đầu dòng | Theo cách lùi đầu dòng của đoạn văn trong văn bản | Căn giữa cả khối, hoặc lùi mỗi dòng một kiểu |
Về lùi đầu dòng, Nghị định quy định cho đoạn văn nói chung là lùi vào 1 cm hoặc 1,27 cm; phần căn cứ là các đoạn ngắn nên áp cùng mức đó cho đồng bộ. Nếu cơ quan bạn có mẫu đã duyệt với mức lùi cụ thể thì giữ theo mẫu, miễn là thống nhất trong toàn văn bản.
Sắp xếp thứ tự các dòng căn cứ
Nghị định nói rõ căn cứ gồm văn bản về thẩm quyền và văn bản về nội dung, còn thứ tự chi tiết giữa các dòng thì các cơ quan thường xếp theo một lôgic quen dùng dưới đây. Đây là cách làm phổ biến; nếu quy chế công tác văn thư của cơ quan bạn quy định khác thì theo quy chế.
- Căn cứ thẩm quyền đứng đầu. Văn bản quy định tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan ban hành được xếp trước tiên, vì nó xác lập tư cách của người ký.
- Tiếp theo là căn cứ nội dung, xếp từ văn bản có hiệu lực pháp lý cao xuống thấp. Luật đứng trước nghị định, nghị định đứng trước thông tư, văn bản của trung ương đứng trước văn bản của địa phương.
- Cùng một cấp thì xếp theo thời gian ban hành, văn bản ban hành trước đứng trước. Cách này giúp người đọc lần theo trình tự văn bản dễ hơn.
- Văn bản cá biệt làm cơ sở đứng sau văn bản quy phạm, ví dụ kế hoạch, quyết định giao chỉ tiêu, kết luận cuộc họp đã ban hành.
- Dòng "Theo đề nghị của …" đứng cuối cùng và kết thúc bằng dấu chấm, sau đó mới tới dòng "QUYẾT ĐỊNH:".
Khi không chắc một văn bản có nên đưa vào căn cứ hay không, hãy hỏi: nếu bỏ dòng này, văn bản có thiếu cơ sở để ban hành không? Nếu không thiếu, có thể bỏ. Căn cứ là cơ sở pháp lý trực tiếp, không phải danh sách mọi văn bản có liên quan.
Ghi một dòng căn cứ cho đủ thông tin
Đủ năm thông tin. Phụ lục của Nghị định yêu cầu căn cứ ghi đầy đủ tên loại văn bản, số và ký hiệu, cơ quan ban hành, ngày tháng năm ban hành và trích yếu nội dung. Ví dụ giả định: "Căn cứ Quyết định số 120/QĐ-UBND ngày 05 tháng 3 năm 2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh X về việc giao chỉ tiêu …;".
Luật và pháp lệnh ghi khác. Theo phụ lục, riêng luật và pháp lệnh không ghi số, ký hiệu và cơ quan ban hành; thường ghi tên luật kèm ngày tháng năm thông qua. Khi viện dẫn luật đã được sửa đổi nhiều lần, cách ghi cụ thể nên đối chiếu bản gốc phụ lục và mẫu cơ quan đang dùng.
Không viết tắt tên loại trong căn cứ. Trong căn cứ, viết "Quyết định số", "Thông tư số", không viết "QĐ số", "TT số". Chữ viết tắt chỉ nằm trong ký hiệu văn bản, như "QĐ-UBND".
Ngày và tháng viết đủ. Ngày dưới 10 và tháng 1, tháng 2 ghi thêm số 0 phía trước, giống cách ghi ngày ban hành ở phần đầu văn bản: "ngày 05 tháng 02 năm 2026".
Tên cơ quan ban hành viết đầy đủ. Viết "Ủy ban nhân dân tỉnh X", không viết "UBND tỉnh X" trong dòng căn cứ, để thống nhất với yêu cầu ghi đầy đủ ở lần viện dẫn đầu tiên.
Ví dụ đúng – sai trên cùng một khối căn cứ
Ví dụ giả định dưới đây lấy một quyết định của Ủy ban nhân dân xã An Phú, tỉnh X. Tên văn bản để trong ngoặc vuông vì đây là khung minh hoạ, bạn thay bằng văn bản thật đang có hiệu lực.
| Bản sai | Vì sao sai | Bản đúng |
|---|---|---|
| Căn cứ Luật [tên luật về tổ chức chính quyền địa phương], (chữ đứng) | Chữ đứng, cuối dòng là dấu phẩy, thiếu ngày thông qua | Căn cứ Luật [tên luật] ngày … tháng … năm …; |
| Căn cứ QĐ 120/QĐ-UBND của UBND tỉnh; | Viết tắt tên loại và tên cơ quan, thiếu ngày, thiếu trích yếu | Căn cứ Quyết định số 120/QĐ-UBND ngày 05 tháng 3 năm 2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh X về việc …; |
| Căn cứ tình hình thực tế của địa phương; | Không phải văn bản, là lý do — chuyển sang tờ trình | Bỏ dòng này khỏi khối căn cứ |
| Theo đề nghị của Văn phòng HĐND và UBND xã; | Dòng cuối lại kết thúc bằng dấu chấm phẩy, có chữ viết tắt | Theo đề nghị của Chánh Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã. |
Tên chức danh, đơn vị trong dòng đề nghị ở trên chỉ là ví dụ giả định; cơ cấu bộ máy xã, phường sau sắp xếp mỗi nơi có thể khác, bạn ghi đúng tên đơn vị tham mưu theo quyết định thành lập của địa phương mình.
Lỗi hay gặp khi chép khối căn cứ từ văn bản năm trước
Phần lớn quyết định được soạn bằng cách mở bản cũ rồi sửa. Cách này nhanh, nhưng khối căn cứ là chỗ dễ mang theo lỗi nhất. Trước khi trình ký, đọc riêng khối này một lượt với các câu hỏi sau:
- Văn bản được căn cứ còn hiệu lực không, hay đã bị thay thế bởi văn bản mới? Từ năm 2025, nhiều văn bản về tổ chức bộ máy địa phương đã thay đổi theo việc sắp xếp đơn vị hành chính.
- Có còn dòng căn cứ nhắc tới cơ quan cấp huyện, khi cấp này đã không còn từ ngày 01 tháng 7 năm 2025? Nếu văn bản cấp huyện cũ vẫn là cơ sở thật sự, cần xác định nó còn được áp dụng hay đã được thay bằng văn bản của cấp tỉnh, cấp xã.
- Tên cơ quan ban hành trong căn cứ đã đúng tên mới sau sáp nhập tỉnh, xã chưa?
- Dòng "Theo đề nghị của" có ghi đúng đơn vị đang tham mưu văn bản này, hay vẫn là đơn vị của năm trước?
- Khối căn cứ có cùng phông, cùng cỡ chữ, cùng kiểu nghiêng không, hay có dòng dán từ nơi khác mang theo định dạng lạ?
- Dấu câu: các dòng giữa là dấu chấm phẩy, dòng cuối là dấu chấm, không còn dấu phẩy sót lại.
Mẹo nhỏ khi soát trên màn hình: bật chế độ hiển thị ký hiệu định dạng để thấy mỗi căn cứ có thật sự là một đoạn riêng hay chỉ là ngắt dòng bằng phím tắt. Hai cách nhìn giống nhau nhưng khi chỉnh khoảng cách đoạn, chúng cư xử khác nhau và làm khối căn cứ lệch.
Văn bản không có phần căn cứ thì sao
Không phải văn bản nào cũng có khối căn cứ nghiêng tách dòng. Công văn, thông báo, báo cáo, kế hoạch thường mở đầu bằng một đoạn văn nêu cơ sở, chữ đứng như phần nội dung. Ép các văn bản này vào khuôn của quyết định, với ba bốn dòng nghiêng và dấu chấm phẩy, khiến văn bản nặng nề và lệch mẫu. Cách trình bày cơ sở trong các văn bản đó được bàn kỹ ở bài riêng về căn cứ trong công văn, kế hoạch, báo cáo cùng danh mục này.
Ngược lại, có những quyết định rất ngắn, ví dụ quyết định cử người đi công tác, vẫn cần khối căn cứ, dù chỉ hai dòng: một dòng thẩm quyền và một dòng đề nghị. Đừng vì văn bản ngắn mà bỏ hẳn phần này.
Khi gặp loại văn bản ít dùng mà không biết có cần căn cứ hay không, cách an toàn nhất là mở đúng mẫu tương ứng trong phụ lục của Nghị định 30/2020/NĐ-CP, hoặc mẫu cơ quan đã ban hành kèm quy chế công tác văn thư, rồi làm theo. Đừng suy ra từ một văn bản bạn tình cờ thấy trên mạng, vì văn bản đó có thể chính là bản sai thể thức.
Câu hỏi thường gặp
Phần căn cứ có bắt buộc in nghiêng không?
Có. Phụ lục về thể thức của Nghị định 30/2020/NĐ-CP quy định căn cứ ban hành văn bản trình bày bằng chữ in thường, kiểu chữ nghiêng, cỡ chữ từ 13 đến 14. Để chữ đứng là sai thể thức và văn thư có quyền đề nghị sửa trước khi cấp số.
Dòng cuối cùng của phần căn cứ dùng dấu gì?
Dòng cuối cùng kết thúc bằng dấu chấm, các dòng phía trên kết thúc bằng dấu chấm phẩy. Nếu có dòng "Theo đề nghị của …" thì dòng đó thường là dòng cuối và mang dấu chấm, các dòng "Căn cứ" phía trên đều dùng dấu chấm phẩy.
Có được viết tắt tên cơ quan trong dòng căn cứ không?
Nên viết đầy đủ. Dòng căn cứ là lần viện dẫn văn bản đầu tiên trong văn bản, và phụ lục yêu cầu ghi đầy đủ tên loại, số ký hiệu, ngày tháng, cơ quan ban hành và trích yếu. Chữ viết tắt chỉ giữ nguyên trong ký hiệu văn bản như "QĐ-UBND".
Căn cứ vào một văn bản đã hết hiệu lực thì văn bản mới có sao không?
Đó là lỗi về cơ sở ban hành chứ không chỉ là lỗi trình bày, có thể khiến văn bản bị yêu cầu sửa hoặc bị xem xét lại. Bạn nên báo người có thẩm quyền và bộ phận pháp chế của cơ quan để xử lý theo quy định, thay vì tự sửa tay trên bản đã ký.
Nên đưa bao nhiêu căn cứ vào một quyết định?
Không có con số cố định. Nguyên tắc là đủ căn cứ thẩm quyền và căn cứ nội dung trực tiếp. Văn bản chỉ liên quan gián tiếp thì không cần đưa vào. Một quyết định cá biệt ở cấp xã thường gọn trong vài dòng.
Dòng QUYẾT ĐỊNH sau phần căn cứ trình bày thế nào?
Trong các mẫu quyết định của phụ lục, chữ "QUYẾT ĐỊNH:" đặt trên một dòng riêng, căn giữa, chữ in hoa, kiểu đứng, đậm, nằm ngay sau dòng căn cứ cuối cùng. Cỡ chữ và khoảng cách cụ thể nên đối chiếu mẫu gốc trong phụ lục hoặc mẫu cơ quan đã duyệt.