Trích sao quyết định cho một cá nhân là dựng lại văn bản với đầy đủ phần đầu, căn cứ, các điều có liên quan và đúng dòng danh sách của người đó, giữ nguyên số thứ tự và tiêu đề cột như bản gốc, rồi gắn khối thể thức TRÍCH SAO của cơ quan làm trích sao bên dưới. Người nhận cầm bản trích sao phải tự hiểu được quyết định nói gì về mình mà không cần xem toàn văn.
Việc này lặp lại rất nhiều ở phòng tổ chức cán bộ, văn thư trường học và phòng hành chính doanh nghiệp: quyết định nâng lương hằng năm, quyết định khen thưởng cuối năm, quyết định cử đi học có hàng chục, hàng trăm người. Mỗi người cần nộp phần của mình vào hồ sơ cá nhân, ngân hàng hoặc nơi xét thi đua cấp trên. Bài này đi từ khung giữ – lược, qua cách dựng lại danh sách, đến khâu đối chiếu trước khi trình ký, với ví dụ giả định ở một UBND phường.
Vì sao không chụp cả quyết định rồi khoanh tên
Cách nhanh nhất mà nhiều nơi vẫn làm là sao y toàn bộ quyết định rồi dùng bút đánh dấu tên người cần. Cách đó không sai thể thức sao y, nhưng có ba bất tiện. Thứ nhất, bản sao chứa thông tin lương, hệ số, mức thưởng của rất nhiều người khác, đem nộp sang ngân hàng hay nơi khác là đưa dữ liệu cá nhân của đồng nghiệp ra ngoài. Thứ hai, quyết định danh sách dài có khi mười mấy trang, in cho từng người tốn giấy và khó lưu. Thứ ba, nét bút khoanh tay không phải thành phần thể thức, người nhận có thể nghi ngờ.
Trích sao giải quyết cả ba. Nghị định 30/2020/NĐ-CP định nghĩa bản trích sao là bản sao chính xác phần nội dung cần trích của bản gốc hoặc bản chính, được tạo lập lại với đầy đủ thể thức. Bản trích sao đúng quy định có giá trị pháp lý như bản chính đối với phần được trích. Như vậy một trang trích sao cho một người có giá trị không kém gì toàn văn mười trang, mà chỉ chứa thông tin của người đó.
Với doanh nghiệp, Nghị định không áp dụng bắt buộc nhưng cách làm này vẫn rất đáng dùng vì lý do bảo vệ dữ liệu cá nhân: bảng lương, thưởng của người khác không nên đi theo hồ sơ vay vốn của một nhân viên.
Khung giữ và lược
Bảng sau là khung gợi ý cho một quyết định dạng danh sách. Nguyên tắc chung: giữ mọi thứ giúp bản trích đứng được một mình và chứng minh được nguồn gốc, lược những gì chỉ liên quan người khác.
| Phần của quyết định | Giữ hay lược | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tên cơ quan, quốc hiệu, tiêu ngữ, số ký hiệu, địa danh và ngày ban hành | Giữ nguyên như bản gốc | Đây là thể thức của văn bản gốc, không đổi sang tên cơ quan trích sao |
| Tên loại và trích yếu | Giữ nguyên | Không sửa trích yếu cho "gọn" theo người được trích |
| Thẩm quyền ban hành và phần căn cứ | Giữ toàn bộ | Căn cứ thường ngắn, cho biết quyết định dựa vào đâu |
| Điều quy định nội dung chính | Giữ, phần danh sách chỉ lấy dòng liên quan | Giữ câu dẫn của điều, ví dụ "nâng bậc lương cho các ông, bà có tên sau" |
| Điều về hiệu lực và trách nhiệm thi hành | Giữ | Người nhận cần biết từ ngày nào có hiệu lực |
| Phụ lục danh sách | Chỉ giữ tiêu đề phụ lục, hàng tiêu đề cột và dòng của người được trích | Giữ nguyên số thứ tự gốc của dòng đó |
| Nơi nhận của văn bản gốc | Theo quy chế cơ quan | Nhiều nơi giữ để người đọc biết văn bản gốc đã gửi đâu |
| Quyền hạn, chức vụ, họ tên người ký văn bản gốc | Giữ, không có chữ ký tươi và dấu của văn bản gốc | Chữ ký và dấu thật nằm ở khối trích sao |
Hàng cuối hay bị làm sai nhất. Vì phải dựng lại văn bản, có người scan chữ ký và dấu của người ký văn bản gốc rồi dán vào. Việc đó không đúng: bản trích sao được bảo đảm bởi chữ ký và dấu của cơ quan trích sao ở khối bên dưới, còn ô chữ ký của văn bản gốc chỉ ghi chức vụ và họ tên. Nhiều cơ quan quen ghi thêm chữ "đã ký" vào ô đó; nếu quy chế có quy ước, theo quy ước.
Dựng lại dòng danh sách cho đúng
Ví dụ giả định: Quyết định của UBND phường Hoà Bình nâng bậc lương thường xuyên cho ba mươi hai công chức, viên chức, danh sách nằm ở điều 1, dòng thứ mười bảy là chị Nguyễn Thị Lan. Bản trích sao cho chị Lan giữ câu dẫn của điều 1, giữ hàng tiêu đề cột của bảng danh sách đúng thứ tự cột như bản gốc, và chỉ có một dòng mang số thứ tự 17 kèm đủ các ô của dòng đó.
Giữ số thứ tự 17 thay vì đánh lại thành 1 có lý do: người đối chiếu có thể mở bản gốc, tìm đúng dòng 17 và thấy khớp. Đánh lại số làm mất dấu vết đó. Tương tự, không thêm, bớt hay đổi tên cột; nếu bản gốc có cột "ghi chú" để trống ở dòng của chị Lan thì bản trích cũng để trống.
Chỗ lược nên được thể hiện thống nhất để người đọc biết đây là bản trích chứ không phải toàn văn. Một số cơ quan đặt một dòng chỉ dẫn ngắn trong bảng ở vị trí các dòng bị lược, một số chỉ dựa vào chữ TRÍCH SAO ở khối thể thức. Nghị định không quy định chi tiết dấu hiệu lược; cách nào cũng nên được ghi vào quy chế để mọi người làm giống nhau.
Nếu một người xuất hiện ở hai điều khác nhau của cùng quyết định, ví dụ vừa được nâng lương vừa được giao phụ cấp, bản trích sao giữ cả hai điều với dòng tương ứng. Đừng tách thành hai bản trích sao, vì cùng một văn bản gốc thì một bản trích là đủ.
Trình tự làm một bản trích sao
Trình tự dưới đây áp dụng cho trích sao từ bản gốc hoặc bản chính giấy sang giấy. Với văn bản điện tử, nguyên tắc giữ – lược giống hệt, khác ở khâu ký số theo quy định về văn bản điện tử.
- Nhận đề nghị trích sao có ý kiến người có thẩm quyền; ghi rõ người được trích và văn bản gốc.
- Lấy tệp soạn thảo cuối cùng của văn bản nếu cơ quan mình là nơi ban hành; nếu là văn bản đến, gõ lại từ bản chính. Với tệp soạn thảo, kiểm kỹ đó là bản đã được ký, không phải bản dự thảo trước khi sửa lần cuối.
- Xoá các dòng danh sách không liên quan, giữ nguyên định dạng, cỡ chữ, căn lề của văn bản gốc.
- In bản trích, đặt cạnh bản chính và đối chiếu từng con số, họ tên, ngày sinh, hệ số, ngày hiệu lực. Người đối chiếu nên khác người gõ.
- Thêm đường kẻ nét liền hết chiều ngang vùng trình bày sau phần cuối, rồi khối thể thức: TRÍCH SAO, tên cơ quan trích sao, số ký hiệu loại TS, địa danh, ngày trích sao, người ký, nơi nhận.
- Trình ký, đóng dấu, vào sổ bản sao, gửi cho người được trích và lưu theo quy chế.
Bước hai chứa cái bẫy lớn nhất: tệp soạn thảo nằm trong máy chuyên viên thường có nhiều phiên bản. Nếu lấy nhầm tệp trước khi lãnh đạo sửa hệ số cho một người, bản trích sao sẽ khác bản gốc đã ký. Đối chiếu với bản chính ở bước bốn là chốt chặn bắt buộc, không được bỏ dù gấp.
Khi danh sách nằm ở phụ lục riêng
Nhiều quyết định không để danh sách trong điều 1 mà ghi "có danh sách kèm theo" và đặt danh sách thành phụ lục ở cuối. Khi đó bản trích sao có hai phần cần giữ: thân quyết định với câu dẫn chỉ tới phụ lục, và trang phụ lục với dòng tên phụ lục, dòng chỉ dẫn kèm theo quyết định số mấy, ngày nào, hàng tiêu đề cột cùng dòng của người được trích. Nếu bỏ trang phụ lục, câu "có danh sách kèm theo" trong thân trở thành lời chỉ dẫn tới một thứ không có trong bản trích.
Phụ lục danh sách dài thường được đánh số trang riêng. Bản trích sao chỉ còn một trang phụ lục nên không cần giữ số trang gốc; điều cần giữ là số thứ tự dòng và tiêu đề phụ lục. Nếu quyết định có nhiều phụ lục, ví dụ phụ lục I là danh sách nâng bậc lương, phụ lục II là danh sách nâng phụ cấp thâm niên, thì chỉ giữ phụ lục có tên người được trích, ghi đúng số La Mã như bản gốc, không đổi thành phụ lục I.
Một trường hợp khó là danh sách khen thưởng có cột tổng hợp ở cuối, như tổng số người, tổng số tiền thưởng của cả đơn vị. Dòng tổng đó phản ánh toàn bộ danh sách chứ không phải phần của một người, giữ lại trong bản trích dễ gây hiểu nhầm. Nhiều cơ quan chọn lược dòng tổng, chỉ giữ dòng của người được trích; nếu bên nhận cần con số tổng, họ sẽ đề nghị bản sao y toàn văn. Hãy thống nhất cách xử lý dòng tổng trong quy chế để mỗi văn thư không tự quyết một kiểu.
Ví dụ giả định ở trường THCS Minh Đức: quyết định khen thưởng cuối năm học có ba phụ lục cho tập thể, giáo viên và học sinh. Một giáo viên cần nộp phần của mình vào hồ sơ thi đua cấp trên; bản trích sao giữ thân quyết định, giữ phụ lục II với hàng tiêu đề cột và dòng của giáo viên đó, bỏ phụ lục I và III.
Lỗi hay gặp khi trích sao danh sách
Đổi tên cơ quan ở phần đầu thành cơ quan trích sao. Phần đầu thuộc văn bản gốc. Tên cơ quan trích sao chỉ xuất hiện ở khối thể thức bên dưới đường kẻ.
Đánh lại số thứ tự dòng. Mất khả năng đối chiếu với bản gốc. Giữ số thứ tự gốc.
Bỏ điều hiệu lực. Ngân hàng hay nơi xét hồ sơ thường hỏi đúng câu "từ ngày nào"; thiếu điều này người nhận phải xin thêm toàn văn.
Dán ảnh chữ ký và dấu của văn bản gốc. Tạo ra một bản trông như bản chính giả. Ô chữ ký của văn bản gốc chỉ ghi chức vụ, họ tên.
Trích từ bản sao y nhận được. Định nghĩa trong Nghị định nói bản trích sao làm từ bản gốc hoặc bản chính. Nếu cơ quan chỉ giữ bản sao y, hãy cân nhắc sao lục toàn văn hoặc đề nghị nơi giữ bản chính trích sao.
Dùng AI hoặc công cụ trực tuyến để lọc danh sách. Danh sách lương, thưởng là dữ liệu cá nhân. Nếu cần lọc nhanh, làm trên máy của cơ quan bằng chức năng lọc của trình soạn thảo hoặc bảng tính, không dán lên dịch vụ bên ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Bản trích sao quyết định có giá trị như bản chính không?
Có, với phần nội dung được trích, khi làm đúng quy định của Nghị định 30/2020/NĐ-CP: trích từ bản gốc hoặc bản chính, tạo lập lại đầy đủ thể thức, có khối thể thức trích sao với chữ ký người có thẩm quyền và dấu của cơ quan trích sao.
Người ký bản trích sao có phải là người ký quyết định gốc không?
Không bắt buộc. Người ký bản trích sao là người được người đứng đầu giao thẩm quyền ký bản sao theo quy chế cơ quan. Họ chịu trách nhiệm về việc bản trích khớp với bản gốc, không ký lại thay người đã ban hành quyết định.
Có cần giữ phần nơi nhận của quyết định gốc trong bản trích sao không?
Nghị định không nói chi tiết đến từng dòng nơi nhận trong bản trích. Nhiều cơ quan giữ lại để người đọc biết văn bản gốc đã gửi đâu; cũng có nơi lược. Điều quan trọng là quy chế cơ quan chọn một cách và áp dụng thống nhất.
Một người cần trích sao hai quyết định khác nhau thì làm thế nào?
Làm hai bản trích sao riêng, mỗi bản ứng với một văn bản gốc và có số ký hiệu bản sao riêng. Không gộp hai quyết định vào một bản trích, vì mỗi bản trích phải khớp với đúng một văn bản gốc khi đối chiếu.
Có thể gửi bản trích sao cho người được trích qua thư điện tử không?
Bản trích sao giấy có chữ ký tươi và dấu thì gửi bản giấy. Nếu muốn gửi điện tử, cần làm bản trích sao điện tử có chữ ký số của cơ quan theo quy định về văn bản điện tử; một tệp ảnh chụp bản giấy gửi qua thư không thay được bản trích sao.
Doanh nghiệp có nên trích sao quyết định lương cho nhân viên không?
Nên, khi nhân viên cần nộp quyết định cho bên thứ ba như ngân hàng. Trích sao giúp không lộ lương của người khác. Doanh nghiệp tham khảo thể thức trích sao của Nghị định 30 và ghi người được ký bản trích vào quy chế nội bộ.