Công văn trình bày khác các văn bản hành chính khác ở một điểm gốc: nó không có tên loại. Không có chữ “CÔNG VĂN” in hoa giữa trang; thay vào đó, trích yếu nội dung đặt sau chữ “V/v” ngay dưới số ký hiệu ở cột trái. Từ điểm gốc đó kéo theo ba khác biệt khác: có dòng “Kính gửi”, thân bài thường là các đoạn văn liền mạch, và nơi nhận mở đầu bằng “Như trên;”.
Bài này đi qua từng ô của một trang công văn theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư, kèm ví dụ giả định của Ủy ban nhân dân xã An Phú, tỉnh X. Bài không dạy viết lời văn công văn; chỉ bàn vị trí, kiểu chữ, dấu câu và những chỗ hay bị văn thư trả lại. Thông số chi tiết từng ô, bạn đối chiếu phụ lục của Nghị định và văn bản sửa đổi, bổ sung nếu có.
Vì sao công văn là loại duy nhất không in tên loại
Nghị định 30/2020/NĐ-CP liệt kê hai mươi chín loại văn bản hành chính, từ nghị quyết cá biệt, quyết định cá biệt, chỉ thị, quy chế, thông báo, kế hoạch, báo cáo, tờ trình cho tới giấy mời, giấy giới thiệu, giấy nghỉ phép, phiếu gửi, thư công. Trong danh sách đó, công văn là văn bản dùng để giao dịch, trao đổi, đề nghị, trả lời giữa các cơ quan, và theo mẫu trình bày thì không ghi tên loại. Người nhận nhận ra đó là công văn chính nhờ việc không có tên loại, có chữ “V/v” và dòng “Kính gửi”.
Hệ quả trên trang khá rõ. Khoảng giữa trang, chỗ mà các văn bản khác đặt tên loại in hoa đậm, ở công văn để trống hoặc là nơi đặt dòng “Kính gửi”. Toàn bộ thông tin về nội dung dồn vào một dòng ngắn ở cột trái. Vì vậy trích yếu công văn phải gọn hơn trích yếu của văn bản có tên loại: nó nằm trong một cột hẹp chứ không trải ngang cả trang.
Một sai lầm hay gặp ở người mới là tự thêm chữ “CÔNG VĂN” vào giữa trang cho rõ ràng. Làm vậy trang trông giống văn bản có tên loại nhưng ký hiệu lại không có chữ viết tắt tên loại, hai chỗ mâu thuẫn nhau. Nếu nội dung đủ quan trọng để cần tên loại riêng, có lẽ nó nên là tờ trình, thông báo hay báo cáo chứ không phải công văn; quyết định loại văn bản là việc của người soạn thảo, và trên trang chỉ được chọn một trong hai cách.
Sơ đồ ô của một trang công văn
Bảng dưới đặt các ô theo thứ tự từ trên xuống. Phần in đậm trong cột giữa là chỗ công văn khác với một văn bản có tên loại như thông báo hay báo cáo.
| Vị trí | Thành phần | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Cột trái, trên cùng | Tên cơ quan ban hành | ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ AN PHÚ |
| Cột phải, trên cùng | Quốc hiệu và Tiêu ngữ | Hai dòng, có đường kẻ dưới tiêu ngữ |
| Cột trái, dưới tên cơ quan | Số, ký hiệu | Số: 125/UBND-VP |
| Cột trái, dưới số ký hiệu | Trích yếu sau chữ V/v | V/v đề nghị cung cấp số liệu hộ nghèo năm 2025 |
| Cột phải, dưới tiêu ngữ | Địa danh và thời gian | An Phú, ngày 12 tháng 01 năm 2026 |
| Giữa trang, dưới phần đầu | Kính gửi | Kính gửi: Phòng Thống kê khu vực (ví dụ giả định) |
| Thân trang | Nội dung dạng đoạn văn | Các đoạn văn liền, thụt đầu dòng |
| Cột trái, cuối trang | Nơi nhận | Như trên; …; Lưu: VT, VP. |
| Cột phải, cuối trang | Quyền hạn, chức vụ, chữ ký, dấu, họ tên | TM. ỦY BAN NHÂN DÂN / CHỦ TỊCH hoặc KT. CHỦ TỊCH / PHÓ CHỦ TỊCH |
Ký hiệu công văn không có chữ viết tắt tên loại. Phần sau dấu gạch chéo thường là chữ viết tắt tên cơ quan ban hành, tiếp theo là chữ viết tắt đơn vị soạn thảo hoặc chủ trì, như “UBND-VP” trong ví dụ giả định. Chữ viết tắt đơn vị soạn thảo do người đứng đầu cơ quan quy định, nên văn thư cần có danh sách chính thức trong tay.
Dòng V/v: đặt ở đâu, dài bao nhiêu, viết hoa thế nào
Vị trí. Trích yếu công văn nằm ở cột trái, ngay dưới số và ký hiệu, canh giữa theo cột đó. Theo phụ lục của Nghị định 30/2020/NĐ-CP, dòng này là chữ thường, kiểu đứng, cỡ chữ nhỏ hơn hoặc bằng phần nội dung; khoảng cách với dòng số ký hiệu chỉ một khoảng nhỏ. Bạn đối chiếu bản gốc để lấy đúng cỡ chữ và khoảng cách.
Chữ “V/v”. Viết đúng là chữ V hoa, gạch chéo, chữ v thường, sau đó một dấu cách rồi tới nội dung. Không viết “V/V”, không viết “Về việc” đầy đủ ở công văn, không thêm dấu hai chấm sau “V/v”.
Độ dài. Vì cột trái hẹp, trích yếu dài quá hai, ba dòng sẽ đẩy cả khối số ký hiệu xuống, làm lệch so với dòng ngày tháng bên phải. Khi trích yếu buộc phải dài, ngắt dòng ở chỗ hết một cụm nghĩa, không để một chữ lẻ nằm một mình ở dòng cuối.
Viết hoa. Chỉ viết hoa chữ cái đầu của trích yếu và các danh từ riêng theo quy tắc chung. Không viết hoa toàn bộ, không in đậm, không đặt trong ngoặc kép.
Dấu câu. Không đặt dấu chấm ở cuối trích yếu. Nếu trong trích yếu có số hiệu văn bản được nhắc tới, giữ đúng cách viết số hiệu đó, không viết tắt thêm.
Đối chiếu với tên loại. Ở văn bản có tên loại, trích yếu nằm giữa trang, dưới tên loại, có đường kẻ ngang bên dưới. Công văn không có đường kẻ đó dưới dòng V/v; đây là chi tiết nhỏ nhưng hay bị chép nhầm từ mẫu văn bản khác.
Dòng Kính gửi: một nơi nhận và nhiều nơi nhận
Dòng “Kính gửi” nằm dưới phần đầu văn bản, trước đoạn nội dung đầu tiên. Khi chỉ gửi một nơi, viết trên cùng một dòng: chữ “Kính gửi:” rồi tên cơ quan, tổ chức hoặc chức danh người nhận, kết thúc không cần dấu câu hoặc theo cách mà quy chế văn thư của cơ quan quy định. Ví dụ giả định: “Kính gửi: Sở Tài chính tỉnh X”. Dòng này thường được canh giữa trang hoặc đặt lệch sang phải theo mẫu, bạn đối chiếu mẫu công văn trong phụ lục Nghị định để giữ đúng vị trí.
Khi gửi nhiều nơi, chữ “Kính gửi:” đứng ở dòng đầu, các nơi nhận xếp thành danh sách bên dưới, mỗi nơi một dòng, bắt đầu bằng gạch đầu dòng, cuối mỗi dòng có dấu chấm phẩy, dòng cuối cùng kết thúc bằng dấu chấm. Các gạch đầu dòng thẳng hàng với nhau, không thẳng hàng với chữ “Kính gửi”. Nếu danh sách dài hơn sáu, bảy nơi, nhiều cơ quan chọn gửi theo nhóm, ví dụ “Các phòng chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân xã”, rồi liệt kê cụ thể ở phần nơi nhận.
Hai lỗi phổ biến nhất ở dòng này là ghi tên người nhận kèm chức danh và tên cơ quan quá dài, và lặp chữ “Kính gửi” ở đầu mỗi dòng của danh sách. Người nhận là chức danh thì ghi chức danh, ví dụ “Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh X”, không cần kèm họ tên trừ khi gửi đích danh theo yêu cầu riêng. Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, kiểm thêm tên cơ quan nhận: một số đơn vị đã đổi tên hoặc hợp nhất, gửi tới tên cũ sẽ làm chậm việc xử lý ở nơi nhận.
Thân công văn: đoạn văn liền mạch và khi nào được tách ý
Phần nội dung công văn thường không chia phần, mục như báo cáo hay kế hoạch. Trình bày đúng giúp người nhận đọc một lượt là nắm được việc cần làm.
- Đoạn văn: chữ thường, đứng, canh đều hai bên, thụt đầu dòng đoạn đầu và các đoạn sau như nhau; khoảng cách giữa các đoạn giữ đồng đều trong cả văn bản.
- Đoạn mở thường nêu lý do, căn cứ hoặc văn bản đến được trả lời, có thể nhắc số hiệu văn bản đó ngay trong câu. Không tách căn cứ thành khối in nghiêng như quyết định.
- Khi cần liệt kê nhiều việc, có thể đánh số 1., 2., 3. và dùng a), b) cho ý nhỏ; ít ý thì dùng gạch đầu dòng. Đừng dùng số La Mã và chữ in hoa cho đề mục như văn bản dài.
- Bảng nhỏ có thể đặt trong thân khi cần nêu danh sách có nhiều cột; nếu bảng dài hơn nửa trang thì đưa sang phụ lục kèm theo và nhắc đến phụ lục trong câu.
- Câu kết thường nêu đề nghị phối hợp hoặc thời hạn phản hồi, rồi đặt ký hiệu kết thúc văn bản theo thói quen của cơ quan nếu có. Không cần lời chào cuối thư kiểu giao tiếp cá nhân.
- Chữ in nghiêng, in đậm trong thân công văn chỉ dùng hạn chế: tên văn bản được trích dẫn để thường, thời hạn quan trọng có thể in đậm nếu quy chế cơ quan cho phép.
Công văn dài hơn một trang là dấu hiệu nên rà lại nội dung, vì loại văn bản này sinh ra để giao dịch nhanh. Khi buộc phải dài, giữ số trang ở lề trên từ trang thứ hai và tránh để phần ký đứng một mình ở trang cuối.
Nơi nhận của công văn: “Như trên” và dòng Lưu
Phần nơi nhận ở góc trái cuối trang mở đầu bằng “Như trên;” để chỉ những nơi đã ghi ở dòng Kính gửi, rồi tới các nơi nhận để biết hoặc để báo cáo, mỗi nơi một dòng, gạch đầu dòng, chấm phẩy cuối dòng. Dòng cuối là “Lưu: VT, …” kèm chữ viết tắt đơn vị soạn thảo, kết thúc bằng dấu chấm. Theo phụ lục của Nghị định 30/2020/NĐ-CP, chữ “Nơi nhận:” in nghiêng, đậm, còn danh sách in đứng với cỡ chữ nhỏ hơn thân bài; bạn đối chiếu bản gốc để lấy cỡ chữ chính xác.
Nếu công văn chỉ gửi một nơi và không gửi ai khác để biết, phần nơi nhận vẫn có ít nhất hai dòng: “Như trên;” và “Lưu: VT, …”. Đừng bỏ trống phần này vì nghĩ rằng dòng Kính gửi đã đủ; phần nơi nhận là căn cứ để văn thư biết phải phát hành bao nhiêu bản và lưu ở đâu.
Một chỗ hay nhầm là ghi “Như trên;” trong khi dòng Kính gửi gồm nhiều nơi nhưng chỉ một trong số đó nhận bản chính, những nơi khác chỉ nhận để biết. Khi đó tách bạch: nơi phải xử lý để ở dòng Kính gửi; nơi để biết chỉ ghi ở phần nơi nhận. Ví dụ giả định: Kính gửi Sở Tài chính tỉnh X; nơi nhận gồm “Như trên; Thường trực Hội đồng nhân dân xã (để báo cáo); Lưu: VT, VP.” — cụm trong ngoặc là cách nhiều cơ quan dùng để ghi mục đích gửi.
Đối chiếu đúng – sai ở công văn
Những cặp dưới đây là ví dụ giả định của các lỗi văn thư hay gặp khi nhận bản dự thảo công văn từ các phòng ban.
| Chỗ sai | Cách đúng |
|---|---|
| Thêm chữ “CÔNG VĂN” in hoa giữa trang | Không ghi tên loại; trích yếu đặt sau “V/v” ở cột trái |
| V/V Đề nghị cung cấp số liệu. | V/v đề nghị cung cấp số liệu (không chấm cuối, chữ đầu viết thường sau V/v theo mẫu của cơ quan) |
| Số: 125/CV-UBND | Số: 125/UBND-VP (ký hiệu công văn không có chữ viết tắt tên loại) |
| Kính gửi lặp ở đầu mỗi dòng danh sách | Một chữ “Kính gửi:” rồi gạch đầu dòng cho từng nơi |
| Nơi nhận chỉ có “Lưu VT” | Như trên; …; Lưu: VT, VP. |
| Gửi tới phòng chuyên môn cấp huyện đã giải thể | Kiểm tên cơ quan nhận hiện hành sau sắp xếp năm 2025 |
| Chia thân thành mục I, II, III in hoa đậm | Đoạn văn liền mạch; cần liệt kê thì dùng 1., 2., a), b) hoặc gạch đầu dòng |
Về chữ đầu sau “V/v” viết hoa hay viết thường, các cơ quan có thói quen khác nhau; điều quan trọng là thống nhất trong cả cơ quan và khớp với mẫu bạn đang dùng. Các lỗi còn lại trong bảng thì không có ngoại lệ.
Câu hỏi thường gặp
Công văn có cần trích yếu không, nếu nội dung rất ngắn?
Có. Trích yếu là một thành phần thể thức bắt buộc, và với công văn nó là dấu hiệu duy nhất cho người nhận biết nội dung trước khi đọc. Văn thư bên nhận cũng dựa vào dòng V/v để vào sổ và chuyển đúng người xử lý, nên thiếu nó là văn bản dễ bị trả lại.
Công văn trả lời văn bản đến có ghi số văn bản đến ở dòng V/v không?
Có thể, và nhiều cơ quan làm vậy để bên nhận lần ngay ra hồ sơ gốc, ví dụ giả định “V/v trả lời Văn bản số 45/STC-NS”. Nếu dòng V/v vì thế quá dài, có thể nêu số văn bản ở đoạn mở đầu thay vì trong trích yếu.
Công văn của phòng ban có được ký và đóng dấu riêng không?
Tuỳ quy chế của cơ quan và việc đơn vị đó có con dấu riêng hay không. Phần lớn công văn của cơ quan do người đứng đầu hoặc cấp phó ký, đóng dấu cơ quan. Trường hợp được giao ký thừa lệnh thì ghi “TL.” theo quy chế; phần này có danh mục chữ ký và con dấu riêng của trang.
Công văn gửi người dân thì dòng Kính gửi ghi thế nào?
Ghi “Kính gửi: Ông (bà)” kèm họ tên và địa chỉ ngắn nếu cần, ví dụ giả định “Kính gửi: Bà Nguyễn Thị B, thôn Đông, xã An Phú”. Tránh ghi số giấy tờ tuỳ thân hay số điện thoại lên dòng này, vì văn bản có thể được nhiều người cầm qua tay.
Công văn có được dùng giấy khổ ngang không?
Thân công văn trình bày trên khổ A4 đặt dọc. Nếu có bảng nhiều cột, đặt bảng ở phụ lục và phụ lục có thể dùng trang ngang, với lề được tính tương ứng. Trang đầu chứa phần đầu và dòng Kính gửi vẫn là trang dọc.
Công văn đã gửi mà phát hiện sai dòng V/v thì làm sao?
Sai thể thức ở mức nhỏ có thể được xử lý bằng văn bản đính chính hoặc thay thế, tuỳ mức độ và quy định của cơ quan. Không sửa tay lên bản đã phát hành. Cách làm cụ thể thuộc danh mục bản sao và văn bản đính chính của trang, bạn đối chiếu thêm quy chế văn thư.