Văn bản sửa đổi, bổ sung trình bày từng nội dung sửa thành một khoản riêng, mỗi khoản mở bằng câu dẫn nêu chính xác vị trí bị sửa, như "Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 5 như sau:", rồi đặt toàn văn nội dung mới trong ngoặc kép; nội dung bãi bỏ hay thay cụm từ thì nêu đích danh điều, khoản, điểm. Trích yếu nêu rõ văn bản nào được sửa, kèm số, ngày ban hành của văn bản đó.
Cách trình bày này là thông lệ trong văn bản của cơ quan nhà nước Việt Nam, áp cho cả văn bản quy phạm lẫn văn bản cá biệt như quy chế nội bộ ban hành kèm quyết định. Bài này tập trung vào phần trình bày; việc ai có thẩm quyền sửa, sửa bằng hình thức văn bản nào và thủ tục ra sao phụ thuộc quy định hiện hành về ban hành văn bản và quy chế của từng cơ quan, bạn nên hỏi bộ phận pháp chế trước khi soạn. Ví dụ trong bài đều là ví dụ giả định.
Sửa đổi một số điều hay ban hành văn bản thay thế
Trước khi soạn, cần chọn giữa hai hướng. Hướng thứ nhất là ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều: văn bản cũ vẫn giữ, chỉ những chỗ được nêu bị thay đổi. Hướng thứ hai là ban hành văn bản mới thay thế toàn bộ văn bản cũ. Lựa chọn này thuộc thẩm quyền người ký và phụ thuộc quy định áp dụng cho từng loại văn bản; ở đây chỉ nêu các cân nhắc thường gặp về mặt trình bày.
Sửa đổi một số điều hợp khi số chỗ sửa ít, phần còn lại vẫn đúng và quen thuộc với người áp dụng. Văn bản sửa đổi ngắn, dễ duyệt. Nhược điểm là người áp dụng phải đọc hai văn bản cùng lúc, và sau hai ba lần sửa thì phải ghép tới bốn văn bản mới biết quy định hiện hành.
Thay thế toàn bộ hợp khi chỗ sửa nhiều, rải khắp văn bản, hoặc cấu trúc chương, điều thay đổi. Văn bản mới dài hơn, mất công duyệt hơn, nhưng người áp dụng chỉ cần một văn bản. Nhiều cơ quan chọn hướng này khi văn bản cũ đã qua nhiều lần sửa, hoặc khi tổ chức bộ máy thay đổi lớn như đợt sắp xếp đơn vị hành chính từ năm 2025 khiến tên cơ quan, chức danh trong quy chế cũ không còn đúng ở nhiều chỗ.
Còn một trường hợp khác hẳn: văn bản có sai sót về thể thức hoặc kỹ thuật trình bày, không phải thay đổi nội dung. Trường hợp đó xử lý bằng văn bản đính chính theo cách riêng, có bài ở danh mục bản sao, phụ lục và các thành phần khác. Đừng dùng quyết định sửa đổi để sửa một lỗi gõ, và cũng đừng dùng công văn đính chính để thay đổi nội dung quy định.
Trích yếu và cấu trúc điều của một quyết định sửa đổi
Ví dụ giả định: Ủy ban nhân dân xã An Phú, tỉnh X sửa một số điều của Quy chế sử dụng phòng họp chung đã ban hành kèm theo quyết định trước đó. Bảng mô tả khung trình bày, không phải lời văn mẫu.
| Phần | Cách trình bày |
|---|---|
| Tên loại và trích yếu | QUYẾT ĐỊNH, dòng dưới: "Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế sử dụng phòng họp chung ban hành kèm theo Quyết định số 15/QĐ-UBND ngày 10 tháng 02 năm 2026 của Ủy ban nhân dân xã An Phú" |
| Căn cứ | Như mọi quyết định: căn cứ thẩm quyền, căn cứ nội dung; thường có thêm dòng căn cứ chính văn bản được sửa |
| Điều 1 | "Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế … như sau:", bên dưới là các khoản 1, 2, 3, mỗi khoản một nội dung sửa |
| Điều 2 | Hiệu lực thi hành, có thể kèm quy định chuyển tiếp nếu cần |
| Điều 3 | Trách nhiệm thi hành |
| Nơi nhận | Gửi đủ những nơi đã nhận văn bản được sửa, để không ai còn áp dụng bản cũ |
Nếu trích yếu quá dài vì tên quy chế dài, vẫn phải giữ đủ thông tin để người đọc xác định đúng văn bản bị sửa. Cách ngắt dòng trích yếu và kẻ đường bên dưới có ở danh mục phần đầu văn bản.
Bốn kiểu nội dung sửa và câu dẫn tương ứng
Sửa đổi, bổ sung một điều, khoản, điểm đã có. Câu dẫn: "1. Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 5 như sau:". Xuống dòng, đặt toàn văn khoản 2 mới trong ngoặc kép, giữ cả số "2." ở đầu. Viết lại toàn văn đơn vị bị sửa, không chỉ chép phần chữ thay đổi, để người đọc không phải ghép.
Bổ sung một đơn vị mới. Câu dẫn nêu vị trí chèn: "2. Bổ sung khoản 4 vào sau khoản 3 Điều 7 như sau:". Khi cần chèn giữa hai điều có sẵn mà không muốn đánh số lại cả văn bản, văn bản quy phạm hiện hành thường dùng cách thêm chữ cái sau số, như "Điều 5a" đặt sau Điều 5. Với văn bản nội bộ, hỏi pháp chế cơ quan có dùng cách này không trước khi áp.
Bãi bỏ. Câu dẫn đủ ý, không cần ngoặc kép: "3. Bãi bỏ điểm c khoản 1 Điều 9." Các điểm còn lại giữ nguyên ký hiệu, không đánh lại, để những văn bản khác đang viện dẫn "điểm d khoản 1 Điều 9" không trỏ sai.
Thay thế cụm từ. Câu dẫn: "4. Thay thế cụm từ "…" bằng cụm từ "…" tại khoản 1 Điều 3 và Điều 8." Khi một cụm từ xuất hiện ở nhiều nơi, như tên cơ quan cũ, liệt kê đủ vị trí; viết "tại toàn bộ Quy chế" chỉ khi chắc chắn không có chỗ nào cần giữ cụm cũ.
Mỗi kiểu một khoản riêng. Không gộp sửa đổi khoản 2 Điều 5 và bãi bỏ điểm c khoản 1 Điều 9 vào cùng một khoản. Mỗi nội dung sửa một khoản, xếp theo thứ tự điều từ nhỏ đến lớn trong văn bản được sửa.
Trình bày phần nội dung mới trong ngoặc kép
Phần nội dung mới là quy định sẽ có hiệu lực, nên được trình bày giống hệt cách nó sẽ nằm trong văn bản gốc: giữ số khoản, ký hiệu điểm a), b), giữ tên điều nếu sửa cả điều. Mở ngoặc kép ở đầu nội dung mới và đóng ở cuối; nếu nội dung gồm nhiều đoạn, nhiều điểm, chỉ cần một cặp ngoặc kép bao toàn bộ.
Nội dung trong ngoặc kép có thể lùi lề thêm một mức so với câu dẫn để người đọc nhận ra đâu là lời của văn bản sửa đổi, đâu là quy định mới. Kiểu chữ trong ngoặc kép thường là chữ đứng như lời văn; một số cơ quan in nghiêng. Phụ lục Nghị định 30/2020/NĐ-CP không quy định riêng chi tiết này, vì vậy chọn theo thông lệ của cơ quan và giữ thống nhất trong mọi văn bản sửa đổi.
Khi sửa cả một điều, câu dẫn ghi "Sửa đổi, bổ sung Điều 6 như sau:" và nội dung trong ngoặc kép bắt đầu bằng dòng "Điều 6. [tên điều]" in đậm như trong văn bản gốc. Người đọc nhìn vào biết ngay tên điều có đổi hay không.
Phần nội dung mới nên được soát với văn bản gốc từng chữ: những chỗ không có ý định sửa phải giữ y nguyên. Một lỗi hay gặp là chép lại khoản cũ để sửa một chữ, nhưng trong lúc chép lại vô tình đổi thêm vài chữ khác. Cách tránh là dùng chức năng so sánh hai văn bản của trình soạn thảo để thấy chính xác những chỗ đã đổi.
Quy trình soạn một quyết định sửa đổi gọn và đúng
Các bước dưới đây giúp người soạn không bỏ sót chỗ sửa và không làm lệch phần còn lại. Thủ tục lấy ý kiến, thẩm định nếu có thì theo quy chế cơ quan.
- Lập bảng so sánh ba cột: quy định hiện hành, nội dung đề nghị sửa, lý do. Bảng này đi kèm tờ trình, giúp người duyệt thấy ngay thay đổi.
- Xác định vị trí chính xác của từng chỗ sửa theo điểm, khoản, điều của văn bản gốc đang có hiệu lực, kể cả những lần sửa trước nếu có.
- Rà viện dẫn chéo: sửa hoặc bãi bỏ một khoản có thể làm những điều khác đang dẫn tới khoản đó trỏ vào chỗ trống. Tìm toàn bộ chỗ viện dẫn và xử lý luôn trong cùng văn bản sửa đổi.
- Viết các khoản sửa theo thứ tự điều từ nhỏ đến lớn, mỗi nội dung một khoản, đúng câu dẫn của từng kiểu.
- Soạn điều hiệu lực và quy định chuyển tiếp nếu có việc đang làm dở theo quy định cũ.
- Lập nơi nhận theo danh sách nơi đã nhận văn bản gốc.
Bảng so sánh ở bước một không phải thành phần của quyết định, nhưng là công cụ quý nhất của cả quy trình. Nhiều chỗ sửa thiếu hoặc sửa thừa được phát hiện ngay khi đặt ba cột cạnh nhau.
Sau khi ban hành: giữ cho người áp dụng khỏi phải ghép văn bản
Văn bản sửa đổi đã ký chưa phải là xong việc. Để người áp dụng dùng đúng quy định hiện hành, các cơ quan thường làm thêm vài việc sau:
- Lập một bản tổng hợp để tra cứu, ghép nội dung gốc với các nội dung đã sửa, ghi rõ ở đầu rằng đây là bản tổng hợp tham khảo, không thay thế văn bản đã ban hành và không có giá trị như bản gốc.
- Ở mỗi chỗ đã sửa trong bản tổng hợp, ghi chú ngắn đã được sửa bởi văn bản nào, để người đọc lần lại được.
- Cập nhật tệp mẫu, biểu mẫu kèm theo nếu nội dung sửa làm thay đổi chúng.
- Gỡ hoặc đánh dấu bản cũ trên thư mục dùng chung, trang thông tin nội bộ, để không ai mở nhầm bản chưa sửa.
- Khi sửa lần thứ hai, thứ ba, cân nhắc chuyển sang ban hành văn bản thay thế toàn bộ.
Bản tổng hợp tham khảo là việc nội bộ cho tiện tra cứu; khi viện dẫn trong văn bản chính thức, vẫn phải dẫn văn bản gốc và văn bản sửa đổi, không dẫn bản tổng hợp.
Câu hỏi thường gặp
Sửa một khoản thì chép lại cả khoản hay chỉ phần chữ thay đổi?
Thông lệ là chép lại toàn văn đơn vị bị sửa, như cả khoản, trong ngoặc kép, kể cả những chữ không đổi. Người đọc thấy ngay quy định mới hoàn chỉnh mà không phải tự ghép. Chỉ thay vài chữ lặp ở nhiều nơi thì dùng cách thay thế cụm từ.
Bãi bỏ một điểm thì có đánh lại ký hiệu các điểm sau không?
Thông thường không đánh lại. Giữ nguyên ký hiệu giúp những văn bản khác đang viện dẫn các điểm phía sau vẫn trỏ đúng chỗ. Ký hiệu của điểm đã bãi bỏ để trống trong bản tổng hợp tra cứu.
Ai có quyền ký quyết định sửa đổi một quy chế đã ban hành?
Đây là câu hỏi về thẩm quyền, phụ thuộc quy định hiện hành về ban hành văn bản và quy chế làm việc của cơ quan, thường là người hoặc tập thể đã ban hành văn bản gốc. Hỏi bộ phận pháp chế hoặc văn phòng trước khi soạn.
Trích yếu của quyết định sửa đổi có cần ghi số văn bản được sửa không?
Nên ghi. Trích yếu cần đủ để xác định đúng văn bản bị sửa, gồm tên văn bản, số, ký hiệu, ngày ban hành và cơ quan ban hành. Thiếu số và ngày, người đọc dễ nhầm với văn bản cùng tên của năm khác.
Có thể sửa một lỗi gõ trong quyết định bằng quyết định sửa đổi không?
Lỗi về thể thức hoặc kỹ thuật trình bày thường xử lý bằng văn bản đính chính, không dùng quyết định sửa đổi. Quyết định sửa đổi dành cho thay đổi nội dung. Nếu không chắc lỗi thuộc loại nào, hỏi văn thư hoặc pháp chế cơ quan.
Văn bản sửa đổi có cần gửi tất cả nơi đã nhận văn bản gốc không?
Nên gửi đủ. Nơi nào đã nhận văn bản gốc mà không nhận văn bản sửa đổi sẽ tiếp tục áp dụng quy định cũ. Lập nơi nhận bằng cách đối chiếu với danh sách nơi nhận của văn bản gốc là cách chắc nhất.