HinhThuc.comHình Thức
Viết hoa, viết tắt và chính tả

Viết hoa ngày lễ, tết, thứ, tháng và danh hiệu khen thưởng trong văn bản hành chính

Cách viết hoa ngày Quốc khánh, tết Nguyên đán, thứ Hai, tháng Giêng, năm Bính Ngọ, Huân chương, Nhà giáo Ưu tú và danh hiệu thi đua trong văn bản.

School office in Can Tho before an awards ceremony, teacher arranging blank certificate frames on a long table, red cloth, soft window light, overhead angle

Tên ngày lễ, ngày kỷ niệm viết hoa chữ cái đầu của các âm tiết tạo thành tên gọi riêng, còn chữ "ngày" đứng trước viết thường: ngày Quốc khánh, ngày Nhà giáo Việt Nam. Tên huân chương, huy chương, danh hiệu vinh dự viết hoa chữ đầu của từng thành phần tạo thành tên riêng và chữ chỉ thứ hạng: Huân chương Lao động hạng Nhì, Nhà giáo Ưu tú.

Các quy tắc này nằm ở phần "viết hoa các trường hợp khác" trong Phụ lục II Nghị định 30/2020/NĐ-CP. Chúng xuất hiện dày đặc trong kế hoạch tổ chức lễ, thông báo nghỉ tết, giấy mời, quyết định khen thưởng — những văn bản được nhiều người đọc kỹ nhất. Bài này đi qua từng nhóm, nêu chỗ thực tế còn viết khác nhau và cách soát một danh sách khen thưởng dài.

Ngày lễ, ngày kỷ niệm: chữ "ngày" viết thường, tên gọi viết hoa

Một tên ngày lễ gồm danh từ chung "ngày" và tên gọi. Tên gọi viết hoa chữ đầu của các âm tiết tạo thành tên gọi riêng; chữ "ngày" đứng trước giữa câu viết thường. Những tên có thành phần là tên riêng như "Việt Nam" thì phần đó viết hoa theo quy tắc của nó. Một số cách viết thường gặp trong văn bản: ngày Quốc khánh, ngày Nhà giáo Việt Nam, ngày Quốc tế Lao động, ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Mốc ngày tháng đi kèm tên lễ được ghi bằng chữ số, như ngày Quốc khánh 2-9 hoặc ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11. Các ví dụ trong phụ lục dùng dấu gạch nối giữa ngày và tháng; trong thực tế bạn cũng gặp dấu gạch chéo. Nên đối chiếu phụ lục và chọn một kiểu cho toàn văn bản, đừng để "2-9" ở đoạn trên và "02/9" ở đoạn dưới.

Khi tên ngày lễ được dùng như tiêu đề của một kế hoạch hoặc chương trình, nó nằm trong trích yếu và vẫn giữ cách viết hoa tên gọi: "Kế hoạch tổ chức các hoạt động chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11" (ví dụ giả định). Chữ "chào mừng", "tổ chức" là danh từ chung, không viết hoa.

Lỗi hay gặp nhất là viết hoa tất cả, như "Ngày Nhà Giáo Việt Nam", do chép từ băng rôn, phông nền sân khấu, nơi chữ thường được thiết kế in hoa mọi âm tiết vì lý do thẩm mỹ. Phông nền là sản phẩm trang trí, không phải văn bản hành chính; đừng lấy nó làm mẫu.

Tết, thứ trong tuần, tháng và năm âm lịch

Tên các ngày tết. Phụ lục II nêu cách viết hoa chữ cái đầu của âm tiết thứ nhất tạo thành tên gọi: tết Nguyên đán, tết Trung thu, tết Đoan ngọ. Chữ "Tết" viết hoa khi đứng một mình và được dùng thay cho tết Nguyên đán: "nghỉ Tết", "trước Tết". Trong thực tế, văn bản của nhiều nơi viết "Tết Nguyên đán" với chữ T hoa; nếu cơ quan bạn gặp cả hai cách, hãy đối chiếu nguyên văn phụ lục và thống nhất một cách trong quy chế.

Thứ trong tuần. Khi tên ngày trong tuần viết bằng chữ, viết hoa chữ chỉ thứ tự ngày: thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư; chữ "thứ" đứng trước viết thường. "Chủ nhật" viết hoa chữ đầu vì là tên gọi riêng của ngày. Khi dùng chữ số như "thứ 2", nhiều văn bản vẫn dùng, nhưng trong văn bản hành chính viết bằng chữ trang trọng hơn.

Tháng trong năm. Tương tự, khi viết bằng chữ, viết hoa chữ chỉ tháng: tháng Giêng, tháng Năm, tháng Chạp; chữ "tháng" viết thường. Khi viết bằng chữ số như "tháng 5" thì không có gì để viết hoa. Ô thời gian ban hành trên đầu văn bản có quy tắc riêng về chữ số, thuộc danh mục phần đầu văn bản.

Năm âm lịch. Tên năm âm lịch viết hoa chữ đầu của mọi âm tiết: Ất Tỵ, Bính Ngọ. Ví dụ năm 2026 là năm Bính Ngọ. Trong thông báo nghỉ tết, cụm "Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026" hoặc "tết Nguyên đán Bính Ngọ" đều gặp; điều cần là chữ "Bính Ngọ" luôn viết hoa cả hai âm tiết.

Huân chương, huy chương, danh hiệu vinh dự: bảng ví dụ

Phụ lục II yêu cầu viết hoa chữ cái đầu của các âm tiết thuộc thành phần tạo thành tên riêng và các từ chỉ thứ, hạng. Bảng dưới gom những tên hay xuất hiện trong quyết định khen thưởng và văn bản giới thiệu đại biểu. Cột cuối là lỗi hay gặp.

LoạiCách viếtLỗi hay gặp
Huân chương có hạngHuân chương Lao động hạng NhìHuân Chương lao động hạng nhì
Huân chương mang tên riêngHuân chương Độc lập hạng Bahuân chương Độc Lập hạng 3
Danh hiệu vinh dự nhà nướcNhà giáo Ưu tú, Nghệ sĩ Nhân dân, Thầy thuốc Nhân dânNhà Giáo Ưu Tú, nhà giáo ưu tú
Danh hiệu anh hùngAnh hùng Lao độngAnh Hùng Lao Động
Bằng khenBằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Xbằng khen của chủ tịch UBND tỉnh
Giấy khenGiấy khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã An PhúGiấy Khen của Chủ Tịch UBND xã

Để ý chữ chỉ hạng: "hạng" viết thường, còn "Nhất", "Nhì", "Ba" viết hoa vì là từ chỉ thứ hạng trong tên riêng. Không thay bằng chữ số "hạng 2". Tên cơ quan trong dòng Bằng khen, Giấy khen là ví dụ giả định; khi in, chép đúng tên cơ quan và chức vụ người ký khen.

Huy chương, kỷ niệm chương theo ngành cũng theo cách đó: chữ "Huy chương", "Kỷ niệm chương" viết hoa chữ đầu, phần tên riêng phía sau viết hoa chữ đầu của từng thành phần, còn cụm "vì sự nghiệp" là danh từ chung, viết thường, trừ phần là tên ngành hay tên tổ chức. Tên đầy đủ của các hình thức này dài và dễ chép thiếu; nên lấy đúng tên từ quyết định tặng thưởng gốc của người được khen thay vì gõ lại theo trí nhớ.

Danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng ở cơ sở

Ở xã, phường, trường học và doanh nghiệp, văn bản hay gặp nhất không phải huân chương mà là danh hiệu thi đua hằng năm: Chiến sĩ thi đua cơ sở, Lao động tiên tiến, Tập thể lao động xuất sắc, và các danh hiệu gia đình, khu dân cư văn hoá. Thực tế văn bản thường viết hoa chữ đầu của danh hiệu khi nó là tên một danh hiệu được công nhận: "đạt danh hiệu Lao động tiên tiến năm 2026" (ví dụ giả định).

Phần sau chữ đầu viết thường hay viết hoa từng thành phần là chỗ văn bản các nơi còn khác nhau. Cách an toàn là chép đúng tên danh hiệu như văn bản quy định về thi đua, khen thưởng hiện hành đang ghi, vì đó là nguồn đặt tên. Khi nói chung, như "bình xét các danh hiệu thi đua", thì "danh hiệu thi đua" là danh từ chung, viết thường.

Hình thức khen thưởng như Giấy khen, Bằng khen khi chỉ một hình thức cụ thể kèm người ký khen thì viết hoa chữ đầu. Câu chung chung "đề nghị khen thưởng cho các cá nhân có thành tích" thì không có gì cần viết hoa.

Quyết định khen thưởng có điều khoản, danh sách kèm theo và nơi nhận; cách trình bày phần thân và bảng danh sách thuộc các danh mục nội dung, bố cục và từng loại văn bản. Ở đây chỉ bàn chữ: một danh sách 50 người mà dòng nào cũng viết "Lao động Tiên tiến" theo một kiểu riêng sẽ bị trả lại ngay ở khâu văn thư.

"Nhà nước", "Nhân dân" và những danh từ chung đã được riêng hoá

Phụ lục II có một nhóm nhỏ danh từ thuộc trường hợp đặc biệt, viết hoa dù trông như danh từ chung. Đây là nhóm dễ bị viết sai theo cả hai chiều:

  • "Nhà nước" viết hoa khi dùng để chỉ Nhà nước Việt Nam như một chủ thể, ví dụ "chính sách của Nhà nước". Khi dùng như danh từ chung, chẳng hạn "doanh nghiệp nhà nước", "cơ quan nhà nước", thì viết thường.
  • "Nhân dân" viết hoa khi dùng trong nghĩa đặc biệt được riêng hoá, ví dụ trong danh hiệu "Nghệ sĩ Nhân dân", "Thầy thuốc Nhân dân". Trong tên cơ quan như "Ủy ban nhân dân", "Hội đồng nhân dân", chữ "nhân dân" là một phần của cụm loại hình nên viết thường.
  • Không mở rộng nhóm này theo cảm tính. Các chữ như "Chính phủ", "Quốc hội" viết hoa vì là tên cơ quan; các chữ như "cán bộ", "công chức", "người dân" là danh từ chung, viết thường dù được nhắc đến với thái độ trân trọng.
  • Khi một văn bản cấp trên viết hoa những chữ khác theo thói quen, đừng chép theo vào văn bản của mình, trừ khi đó là phần trích nguyên văn.

Phép thử cho "Nhà nước": thay bằng "Nhà nước Việt Nam" mà câu vẫn đúng nghĩa thì viết hoa; thay vào mà câu thành lạ, như "doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam", thì viết thường.

Soát chữ trong một quyết định khen thưởng

Quyết định khen thưởng là văn bản được in, đóng khung, treo tường; một lỗi chữ ở đó sống rất lâu. Trước khi trình ký, soát theo thứ tự:

  1. Kiểm tên danh hiệu và hình thức khen trong trích yếu, điều khoản và danh sách kèm theo dùng cùng một cách viết.
  2. Kiểm tên huân chương, huy chương: chữ đầu thành phần tên riêng viết hoa, chữ "hạng" viết thường, chữ chỉ hạng viết hoa bằng chữ.
  3. Kiểm tên ngày lễ nếu khen thưởng gắn với dịp lễ: chữ "ngày" viết thường, tên gọi viết hoa, mốc ngày tháng thống nhất một kiểu.
  4. Kiểm họ tên từng người trong danh sách với hồ sơ cá nhân, từng dấu thanh; tên người được khen là chỗ người nhận đọc đầu tiên.
  5. In thử một trang danh sách, đọc trên giấy, đánh dấu mọi chữ hoa giữa dòng để hỏi lại vì sao nó hoa.

Nếu giấy khen in trên phôi có sẵn chữ in hoa trang trí, phần chữ điền vào vẫn theo quy tắc. Chi tiết in giấy khen, phôi và cỡ chữ là chuyện trình bày, nên kiểm thêm ở danh mục từng loại văn bản.

Câu hỏi thường gặp

Viết "Tết Nguyên đán" hay "tết Nguyên đán"?

Phụ lục II nêu tên ngày tết viết hoa chữ đầu âm tiết thứ nhất của tên gọi, ví dụ tết Nguyên đán, và viết hoa "Tết" khi nó đứng một mình thay cho tết Nguyên đán. Thực tế nhiều văn bản viết "Tết Nguyên đán". Hãy đối chiếu nguyên văn phụ lục rồi thống nhất một cách trong cơ quan.

Ngày lễ viết "2-9" hay "2/9"?

Ví dụ trong Phụ lục II dùng dấu gạch nối, như ngày Quốc khánh 2-9. Nhiều văn bản dùng dấu gạch chéo. Không có lý do để trộn hai cách trong cùng văn bản; chọn một kiểu, ưu tiên kiểu theo phụ lục, và giữ nhất quán từ trích yếu đến nội dung.

"Nhà giáo Ưu tú" viết hoa những chữ nào?

Viết hoa chữ đầu của từng thành phần tạo thành danh hiệu: "Nhà giáo" là một thành phần, "Ưu tú" là thành phần khác, nên viết "Nhà giáo Ưu tú". Tương tự "Nghệ sĩ Nhân dân", "Thầy thuốc Ưu tú". Không viết hoa từng âm tiết như "Nhà Giáo Ưu Tú".

"Huân chương Lao động hạng Nhì" có được viết "hạng 2" không?

Không nên. Phụ lục II yêu cầu viết hoa từ chỉ thứ hạng, và tên chính thức của huân chương dùng chữ "Nhất", "Nhì", "Ba". Ghi bằng chữ số làm sai tên gọi của hình thức khen thưởng, dễ bị trả lại ở khâu thẩm định hồ sơ.

"Thứ Hai" hay "thứ hai"?

Khi chỉ ngày trong tuần, viết "thứ Hai": chữ "thứ" viết thường, chữ chỉ ngày viết hoa. Khi "thứ hai" mang nghĩa thứ tự, như "lần thứ hai", thì đó không phải tên ngày nên viết thường. Câu "họp vào thứ Hai tuần thứ hai của tháng" có đủ cả hai trường hợp.

Danh hiệu thi đua ở doanh nghiệp có viết hoa theo quy tắc này không?

Doanh nghiệp tự đặt danh hiệu nội bộ như "Nhân viên xuất sắc quý" thì tự quy định cách viết trong quy chế khen thưởng. Nếu là danh hiệu do cơ quan nhà nước công nhận cho người lao động, chép đúng tên danh hiệu theo văn bản quy định về thi đua, khen thưởng hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138