Phụ lục kèm theo văn bản là phần bổ sung cho nội dung chính, như bảng số liệu, danh sách, biểu mẫu, và phải được chỉ dẫn ngay trong thân văn bản; văn bản có từ hai phụ lục trở lên thì đánh số phụ lục bằng chữ số La Mã; mỗi phụ lục có dòng "Phụ lục" riêng, tên phụ lục, dòng chỉ dẫn kèm theo văn bản nào, và được đánh số trang riêng. Bốn yêu cầu đó lấy từ Nghị định 30/2020/NĐ-CP, phần quy định về phụ lục văn bản.
Phụ lục là chỗ văn bản hay bị trả lại nhất mà người soạn không ngờ: thân văn bản ghi "phụ lục kèm theo" nhưng không nói phụ lục nào, phụ lục đánh số 1, 2 thay vì I, II, số trang chạy nối tiếp từ thân văn bản sang. Bài này đi từng dòng của một trang phụ lục, phân biệt phụ lục với văn bản ban hành kèm theo quyết định, và dừng ở chuyện đóng dấu. Cỡ chữ cụ thể của từng dòng có trong phụ lục của Nghị định, bạn nên mở bản gốc để thiết lập mẫu.
Phụ lục khác văn bản ban hành kèm theo thế nào
Hai thứ này hay bị gọi lẫn. Phụ lục là phần đi kèm, phục vụ nội dung chính: một công văn đề nghị báo cáo kèm phụ lục biểu mẫu, một kế hoạch kèm phụ lục phân công, một quyết định khen thưởng kèm phụ lục danh sách. Bỏ phụ lục, văn bản chính vẫn đọc được nhưng thiếu dữ liệu.
Văn bản ban hành kèm theo là một văn bản có tên loại riêng, như quy chế, quy định, điều lệ, được một quyết định ban hành. Quyết định thường chỉ có vài điều, trong đó một điều ghi "ban hành kèm theo Quyết định này Quy chế…". Quy chế đó có phần đầu với tên cơ quan, quốc hiệu, tiêu ngữ, tên loại QUY CHẾ, trích yếu và một dòng chỉ dẫn ban hành kèm theo quyết định số mấy, ngày nào, của ai; bên trong có chương, điều, khoản như một văn bản đầy đủ.
Vì khác bản chất nên cách trình bày khác. Phụ lục bắt đầu bằng dòng chữ "Phụ lục" và số thứ tự, không có tên loại văn bản. Văn bản ban hành kèm theo bắt đầu bằng phần đầu văn bản và tên loại in hoa. Nếu bạn soạn một bộ quy định dài mười trang mà đặt nó dưới dòng "Phụ lục", người đọc sẽ hiểu đó là tài liệu tham khảo đi kèm chứ không phải một văn bản có giá trị áp dụng, và ngược lại một bảng số liệu không cần khoác cả phần đầu văn bản. Mẫu trình bày văn bản ban hành kèm theo có trong phụ lục của Nghị định.
Chỉ dẫn phụ lục ngay trong thân văn bản
Bắt buộc có chỉ dẫn. Nghị định yêu cầu văn bản có phụ lục kèm theo thì trong văn bản phải có chỉ dẫn về phụ lục đó. Một phụ lục kẹp phía sau mà thân văn bản không nhắc tới thì không ai chứng minh được nó thuộc về văn bản này.
Chỉ dẫn đặt đúng chỗ dùng đến. Câu chỉ dẫn nên nằm ở đoạn hoặc điều có liên quan, ví dụ "số liệu chi tiết tại Phụ lục I kèm theo", thay vì gom tất cả vào câu cuối. Người đọc đang đọc đoạn nào thì biết mở phụ lục nào.
Gọi đúng số và tên. Với hai phụ lục trở lên, chỉ dẫn ghi đúng số La Mã. Khi phụ lục có tên, có thể ghi kèm tên ngắn để tránh nhầm khi số phụ lục bị đổi trong lúc sửa dự thảo.
Kiểm lại sau mỗi lần sửa dự thảo. Thêm hay bỏ một phụ lục giữa chừng làm lệch toàn bộ số thứ tự. Trước khi trình ký, đọc lại mọi câu chỉ dẫn, đối chiếu với tiêu đề phụ lục thật sự đi kèm.
Ví dụ giả định. Công văn của UBND xã An Phú gửi các thôn đề nghị báo cáo kết quả rà soát: trong đoạn hai ghi "theo mẫu tại Phụ lục I"; trong đoạn ba ghi "danh sách đầu mối liên hệ của từng thôn tại Phụ lục II". Hai phụ lục đi kèm có tiêu đề đúng như vậy.
Trang đầu của một phụ lục gồm những dòng nào
Bảng dưới đây liệt kê các dòng ở đầu trang phụ lục theo thứ tự từ trên xuống, kèm cách trình bày theo Nghị định ở mức chắc chắn. Cỡ chữ từng dòng, khoảng cách và vị trí các thành phần khác ở trang phụ lục, bạn đối chiếu bản gốc phụ lục của Nghị định.
| Dòng | Cách trình bày | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Từ "Phụ lục" và số thứ tự | Một dòng riêng, canh giữa, chữ in thường, kiểu đứng, đậm; số thứ tự bằng chữ số La Mã khi có từ hai phụ lục | Phụ lục II |
| Tên phụ lục (nếu có) | Chữ in hoa, kiểu đứng, đậm, canh giữa | DANH SÁCH ĐẦU MỐI LIÊN HỆ CỦA CÁC THÔN |
| Dòng chỉ dẫn kèm theo | Đặt trong ngoặc đơn, kiểu chữ nghiêng, canh giữa, ghi tên loại, số ký hiệu, ngày tháng năm và cơ quan ban hành văn bản chính | (Kèm theo Công văn số 45/UBND-VP ngày 10 tháng 3 năm 2026 của UBND xã An Phú) |
| Nội dung phụ lục | Bảng, danh sách hoặc văn xuôi; giữ phông, khổ giấy, lề như văn bản chính | Bảng ba cột: thôn, người phụ trách, chức vụ |
Chỉ có một phụ lục thì chỉ ghi "Phụ lục", không đánh số. Nhiều người vẫn ghi "Phụ lục I" cho phụ lục duy nhất; không sai lớn, nhưng không theo đúng quy định đánh số chỉ áp dụng khi từ hai phụ lục trở lên.
Dòng chỉ dẫn kèm theo cần có số ký hiệu và ngày của văn bản chính. Vì số chỉ có sau khi văn thư cấp số lúc phát hành, nhiều nơi để trống số trong dự thảo rồi điền khi cấp số. Đây là chỗ dễ bỏ sót nhất: văn bản chính đã có số, phụ lục vẫn ghi "số /UBND-VP". Hãy đưa việc điền số phụ lục vào danh sách kiểm của văn thư.
Số trang riêng cho phụ lục
Theo Nghị định, số trang văn bản được đánh từ số 1, bằng chữ số Ả Rập, đặt canh giữa theo chiều ngang trong phần lề trên, và không hiển thị số trang ở trang thứ nhất. Phụ lục cũng theo quy tắc này nhưng được đánh số trang riêng: trang đầu mỗi phụ lục không hiện số, trang thứ hai của phụ lục mang số 2 chứ không nối tiếp số trang của văn bản chính.
Việc đánh số riêng có lợi thực tế. Khi phụ lục là một bảng dài được sửa nhiều lần, thêm hay bớt dòng không làm xô lệch số trang của thân văn bản, và người đọc tra cứu "trang 3 của Phụ lục II" rất rõ ràng. Trên trình soạn thảo, cách làm phổ biến là đặt mỗi phụ lục trong một phần riêng của tệp, ngắt phần trước phụ lục, tắt liên kết đầu trang với phần trước và cho số trang bắt đầu lại từ 1, đồng thời chọn không hiện số ở trang đầu của phần. Tên chức năng có thể khác nhau tuỳ phiên bản phần mềm; bạn kiểm theo phiên bản đang dùng.
Phụ lục có bảng rộng thường phải đặt trang theo chiều ngang. Khi đó số trang vẫn nằm ở lề trên theo hướng đọc của trang, và cần kiểm bản in để chắc số trang không bị xoay lệch hay rơi ra ngoài vùng in.
Đóng dấu lên phụ lục và dấu giáp lai
Nghị định quy định việc đóng dấu lên các phụ lục kèm theo văn bản chính do người ký văn bản quyết định. Khi đóng, dấu được đặt ở trang đầu của phụ lục, trùm lên một phần tên cơ quan, tổ chức hoặc tiêu đề phụ lục. Nói cách khác, không phải phụ lục nào cũng tự động đóng dấu; người ký cân nhắc theo tính chất của phụ lục, ví dụ danh sách khen thưởng hay danh sách giao chỉ tiêu thường được đóng để tránh bị thay trang.
Dấu giáp lai được đóng vào khoảng giữa mép phải của văn bản hoặc phụ lục văn bản, trùm lên các tờ giấy, mỗi dấu đóng tối đa năm tờ. Với phụ lục nhiều tờ, giáp lai là cách giữ cho không ai rút hay chèn một tờ vào giữa. Cách đóng giáp lai và đóng dấu nói chung được bàn kỹ hơn ở danh mục chữ ký, con dấu của trang.
Với văn bản điện tử, phụ lục đi kèm được ký số theo quy định về văn bản điện tử; hình ảnh, vị trí chữ ký số trên phụ lục có hướng dẫn riêng, không áp cách đóng dấu giấy sang.
Kiểm phụ lục trước khi trình ký
Danh sách sau dùng được cho chuyên viên soạn thảo lẫn văn thư kiểm thể thức. Mỗi bước chỉ mất vài giây nhưng bắt được phần lớn lỗi phụ lục hay gặp.
- Đếm số phụ lục thật sự đi kèm, so với số phụ lục được nhắc trong thân văn bản.
- Kiểm từng câu chỉ dẫn trong thân văn bản trỏ đúng số La Mã và đúng nội dung.
- Kiểm dòng "Phụ lục" và số La Mã ở đầu mỗi phụ lục, tên phụ lục in hoa.
- Kiểm dòng chỉ dẫn kèm theo: tên loại, số ký hiệu, ngày, cơ quan ban hành khớp với văn bản chính; nhắc văn thư điền số khi cấp số.
- Kiểm số trang: mỗi phụ lục đánh lại từ 1, trang đầu không hiện số.
- Hỏi người ký có đóng dấu lên phụ lục và giáp lai hay không, ghi chú cho văn thư.
Bước thứ tư nên giao rõ cho một người. Ở nhiều cơ quan, chuyên viên nghĩ văn thư sẽ điền số vào phụ lục, còn văn thư chỉ cấp số cho trang đầu văn bản chính vì không biết có phụ lục. Một dòng ghi chú trên phiếu trình, kiểu "văn bản có hai phụ lục, cần điền số ở dòng kèm theo", giải quyết được chuyện này.
Khi phụ lục là biểu mẫu để bên nhận điền và gửi lại, nên thêm vào tiêu đề phụ lục hoặc dòng đầu biểu một chỉ dẫn ngắn về cách gửi lại, để bên nhận không phải lật về thân văn bản tìm. Chỉ dẫn này là nội dung của phụ lục, không thay cho dòng kèm theo văn bản chính.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản chỉ có một phụ lục thì có đánh số không?
Không cần. Nghị định chỉ yêu cầu đánh số La Mã khi văn bản có từ hai phụ lục trở lên. Một phụ lục thì ghi chữ "Phụ lục", kèm tên phụ lục nếu có và dòng chỉ dẫn kèm theo văn bản nào.
Có được đánh số phụ lục bằng chữ số thường như 1, 2, 3 không?
Theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP, các phụ lục được đánh số thứ tự bằng chữ số La Mã. Dùng chữ số Ả Rập là sai thể thức. Bên trong một phụ lục, các bảng hay mục con có thể đánh số theo cách phù hợp nội dung.
Phụ lục có cần chữ ký ở cuối không?
Nghị định không yêu cầu phụ lục có khối chữ ký riêng như văn bản chính; giá trị của phụ lục đến từ chỉ dẫn trong thân văn bản và dòng kèm theo. Việc đóng dấu lên phụ lục do người ký quyết định. Một số mẫu biểu báo cáo có ô người lập biểu, đó là nội dung của biểu chứ không phải thể thức phụ lục.
Phụ lục có phải in cùng khổ giấy với văn bản chính không?
Văn bản hành chính trình bày trên khổ A4 và phụ lục theo cùng nguyên tắc. Bảng quá rộng có thể đặt trang theo chiều ngang trên khổ A4. Nếu thật sự cần khổ khác, hãy đối chiếu quy định hiện hành và hỏi văn thư cơ quan trước.
Sửa phụ lục sau khi văn bản đã ký thì làm sao?
Phụ lục là một phần của văn bản đã ký và phát hành, nên không sửa trực tiếp. Sai sót về thể thức xử lý bằng công văn đính chính; sai về nội dung xử lý bằng văn bản sửa đổi, thay thế có hình thức tương đương, theo quy định của Nghị định.
Có cần đóng dấu giáp lai cho phụ lục một tờ không?
Dấu giáp lai dùng để liên kết nhiều tờ với nhau, nên phụ lục một tờ không có gì để giáp lai trong chính nó. Còn có giáp lai giữa văn bản chính và phụ lục hay không là tuỳ người ký và quy chế cơ quan.