HinhThuc.comHình Thức
Bản sao, phụ lục và các thành phần khác

Sao y của cơ quan và chứng thực bản sao: khác nhau ở đâu, giấy tờ nào đi đường nào

Sao y theo Nghị định 30 là nghiệp vụ văn thư với văn bản của cơ quan; chứng thực bản sao là thủ tục cho giấy tờ của người dân. Phân biệt để khỏi làm sai.

Citizen seen from behind waiting at a ward one-stop service counter in Vietnam, an officer handling a folder of blank papers, numbered queue stand blurred, warm indoor light

Sao y theo Nghị định 30/2020/NĐ-CP là việc một cơ quan sao văn bản do chính mình ban hành hoặc nhận được, để phục vụ công việc; chứng thực bản sao từ bản chính là thủ tục hành chính mà người dân đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác nhận bản sao giấy tờ của mình đúng với bản chính. Hai việc có kết quả trông na ná, đều là một bản chụp có chữ ký và dấu đỏ, nhưng căn cứ pháp lý, người thực hiện và cách trình bày khác nhau.

Ngoài đời, cả hai hay bị gọi chung là "sao y công chứng". Cách gọi này khiến văn thư trường học, văn thư công ty bị nhờ "sao y giùm cái bằng" và không biết từ chối thế nào cho phải. Bài này đặt hai việc cạnh nhau, thêm khái niệm thứ ba là cấp bản sao từ sổ gốc, và gợi ý cách trả lời người đến nhờ. Các quy định về chứng thực có thể được sửa đổi, bổ sung; khi cần làm thủ tục, bạn nên kiểm bản hiện hành tại nơi tiếp nhận.

Đặt hai việc cạnh nhau

Bảng sau so sánh theo những câu hỏi mà người làm văn thư hay gặp. Cột chứng thực ghi ở mức nguyên tắc, chi tiết thủ tục theo quy định về chứng thực hiện hành.

Câu hỏiSao y của cơ quan (Nghị định 30)Chứng thực bản sao từ bản chính
Sao cái gìVăn bản do cơ quan ban hành hoặc văn bản cơ quan khác gửi đếnGiấy tờ, văn bản do người yêu cầu xuất trình bản chính
Ai đề nghịNhu cầu công việc nội bộ, người có thẩm quyền quyết địnhCá nhân, tổ chức có nhu cầu dùng bản sao
Ai thực hiệnVăn thư của chính cơ quan, người ký theo phân công của người đứng đầuCơ quan, tổ chức có thẩm quyền chứng thực theo quy định
Trình bàyKhối thể thức bản sao: SAO Y, tên cơ quan sao, số ký hiệu SY, ngày, chữ ký, dấu, nơi nhậnLời chứng theo mẫu của quy định về chứng thực, số chứng thực, chữ ký và dấu
Ghi sổSổ hoặc hệ thống đăng ký bản sao của cơ quanSổ chứng thực theo quy định
Giá trịNhư bản chính khi làm đúng quy địnhDùng thay bản chính trong giao dịch, trừ khi pháp luật có quy định khác

Hàng "Sao cái gì" là chỗ phân định. Văn thư của một trường tiểu học chỉ được sao y những văn bản nằm trong luồng văn bản của trường: công văn của Sở, kế hoạch của UBND phường, quyết định do trường ban hành. Tấm bằng đại học của một giáo viên không phải văn bản của trường, dù giáo viên đó đang công tác tại trường.

Hàng "Trình bày" cũng cho thấy vì sao không thể lấy mẫu của bên này dùng cho bên kia. Lời chứng của chứng thực có câu chữ riêng theo mẫu, còn khối sao y của Nghị định 30 không có lời chứng mà có hình thức sao và số ký hiệu bản sao.

Vì sao văn thư cơ quan không "sao y" giấy tờ cá nhân

Thẩm quyền sao văn bản trong Nghị định 30 gắn với hai nhóm văn bản: văn bản do cơ quan ban hành và văn bản do cơ quan khác gửi đến. Giấy khai sinh, căn cước, bằng cấp, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của một người không thuộc nhóm nào. Khi cơ quan đóng dấu SAO Y lên bản photo những giấy tờ đó, cơ quan đang xác nhận một việc nằm ngoài phạm vi quản lý của mình.

Rủi ro không chỉ là sai thủ tục. Văn thư không có nghiệp vụ và công cụ để kiểm một tấm bằng có phải bản chính thật hay không, trong khi người đi chứng thực phải xuất trình bản chính và người chứng thực có trách nhiệm đối chiếu theo quy trình riêng. Một bản sao có dấu cơ quan được dùng để nộp hồ sơ ở nơi khác, nếu bản chính có vấn đề, cơ quan sẽ khó giải thích vì sao đã xác nhận.

Trường hợp hồ sơ nhân sự là ngoại lệ dễ gây nhầm. Khi giáo viên nộp hồ sơ, bản sao bằng cấp có chứng thực hoặc bản photo kèm bản chính để đối chiếu đã nằm trong hồ sơ của trường. Nếu cấp trên yêu cầu trường gửi hồ sơ, trường gửi chính những bản đó kèm công văn, không cần và không nên đóng thêm dấu SAO Y lên đó.

Khái niệm thứ ba: cấp bản sao từ sổ gốc

Bên cạnh chứng thực bản sao từ bản chính, quy định về chứng thực còn có việc cấp bản sao từ sổ gốc. Sổ gốc là sổ do cơ quan có thẩm quyền lập khi thực hiện việc cấp bản chính, trong đó ghi đầy đủ nội dung như bản chính đã cấp. Khi người dân mất bản chính hoặc cần thêm bản, họ có thể đề nghị chính cơ quan đang quản lý sổ gốc cấp bản sao. Bản sao cấp từ sổ gốc có giá trị sử dụng thay cho bản chính.

Đây là điểm mà văn thư trường học hay văn thư UBND xã thực sự có liên quan, nhưng với tư cách là cơ quan quản lý sổ gốc chứ không phải người làm sao y. Ví dụ giả định: trường THPT Minh Đức đang quản lý sổ gốc cấp văn bằng của các khoá cũ theo phân cấp; một cựu học sinh đề nghị cấp bản sao bằng. Việc trường làm là cấp bản sao từ sổ gốc theo trình tự và mẫu của quy định về chứng thực và quy định về văn bằng, không phải lấy bản photo rồi đóng SAO Y.

Vì quy định về văn bằng, chứng thực có thể thay đổi và phân cấp quản lý sổ gốc sau sắp xếp bộ máy cũng có thể khác trước, trước khi nhận việc này bạn nên hỏi lại cơ quan quản lý cấp trên, công chức tư pháp của UBND xã, phường hoặc Sở Tư pháp để được hướng dẫn mẫu và sổ đang dùng.

Khi có người đến nhờ sao y giấy tờ cá nhân

Từ chối một yêu cầu quen thuộc dễ làm mất lòng. Trình tự dưới đây giúp văn thư trả lời rõ ràng, có hướng đi tiếp cho người hỏi.

  1. Hỏi người đó cần bản sao để nộp ở đâu, cho việc gì. Nhiều nơi tiếp nhận chỉ cần bản photo kèm bản chính để đối chiếu, không cần bản có chứng thực.
  2. Giải thích ngắn gọn: văn thư cơ quan chỉ sao các văn bản do cơ quan ban hành hoặc nhận được; giấy tờ cá nhân cần làm chứng thực bản sao từ bản chính.
  3. Chỉ nơi làm chứng thực theo quy định hiện hành, thường là bộ phận một cửa của UBND xã, phường, đặc khu hoặc tổ chức hành nghề công chứng, và dặn mang theo bản chính.
  4. Nếu giấy tờ do chính cơ quan mình cấp và cơ quan đang quản lý sổ gốc, hướng dẫn thủ tục đề nghị cấp bản sao từ sổ gốc thay vì làm sao y.
  5. Nếu người hỏi là cán bộ trong cơ quan và bản sao phục vụ hồ sơ nội bộ, xem quy chế: thường chỉ cần bản photo kèm bản chính để người tiếp nhận đối chiếu rồi ký xác nhận đã đối chiếu, việc này cũng không gọi là sao y.

Bước cuối nhắc tới một thực tế: nhiều quy chế nội bộ cho phép người tiếp nhận hồ sơ ghi "đã đối chiếu với bản chính" và ký tên. Đó là xác nhận của người nhận hồ sơ cho chính hồ sơ ấy, không phát sinh một bản sao có giá trị dùng ở nơi khác. Ranh giới này nên được ghi rõ trong quy chế để không ai lẫn với sao y.

Những cách hiểu sai cần sửa

"Sao y công chứng" là một thủ tục. Cụm từ quen miệng này gộp hai việc khác nhau. Bản sao giấy tờ cá nhân là chứng thực; công chứng theo nghĩa pháp lý là chứng nhận hợp đồng, giao dịch. Văn thư nên dùng đúng từ trong văn bản, kể cả khi người dân nói theo thói quen.

Có dấu đỏ của cơ quan là bản sao hợp lệ. Giá trị của bản sao đến từ việc làm đúng thẩm quyền và đúng thể thức, không đến từ màu mực của con dấu. Bản photo bằng cấp đóng dấu SAO Y của một trường học có thể bị nơi tiếp nhận từ chối.

Bản sao y của cơ quan dùng được mọi nơi như bản chứng thực. Bản sao y có giá trị như bản chính đối với văn bản của cơ quan. Nó không biến thành bản chứng thực giấy tờ cá nhân được.

Chỉ được nộp bản sao có chứng thực. Quy định về chứng thực có nguyên tắc cho phép người nộp xuất trình bản chính để đối chiếu thay cho bản sao có chứng thực ở nhiều thủ tục. Khi cơ quan bạn là nơi tiếp nhận hồ sơ, hãy kiểm quy định hiện hành trước khi đòi người dân đi chứng thực.

Ghi vào quy chế văn thư cho rõ

Phần lớn tranh cãi quanh chuyện sao y và chứng thực xảy ra vì quy chế văn thư của cơ quan chỉ chép lại định nghĩa trong Nghị định mà không nói phạm vi. Bạn có thể đề xuất thêm vào quy chế ba câu ngắn: văn thư chỉ sao văn bản do cơ quan ban hành và văn bản đến đã được đăng ký; không sao y giấy tờ cá nhân của cán bộ, người lao động hay người dân; việc xác nhận đã đối chiếu bản chính trong hồ sơ nội bộ do người tiếp nhận hồ sơ thực hiện.

Kèm theo đó là danh sách người được ký bản sao, mẫu khối thể thức bản sao của cơ quan và cách vào sổ. Một trang quy định như vậy giúp văn thư có chỗ dựa khi phải nói "không" với lãnh đạo bộ phận nhờ việc, và giúp người mới vào thay văn thư cũ không phải đoán.

Với doanh nghiệp, Nghị định 30 không áp dụng bắt buộc như với cơ quan nhà nước, nhưng ranh giới về giấy tờ cá nhân vẫn đúng: phòng hành chính công ty không thay được nơi chứng thực. Công ty có thể ghi quy tắc tương tự vào quy chế nội bộ để nhân viên biết bản sao giấy tờ của mình phải làm ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Văn thư trường học có được đóng dấu sao y bằng cấp cho giáo viên không?

Không nên. Bằng cấp là giấy tờ cá nhân, không phải văn bản do trường ban hành hay nhận được trong luồng văn bản. Giáo viên cần bản sao có giá trị thì đi chứng thực bản sao từ bản chính; nếu chỉ là hồ sơ nội bộ, người tiếp nhận đối chiếu bản chính và ghi xác nhận đã đối chiếu.

Bản sao chứng thực có thời hạn sử dụng không?

Quy định chung về chứng thực không ghi một thời hạn cố định cho bản sao chứng thực, nhưng từng thủ tục hoặc từng nơi tiếp nhận có thể có yêu cầu riêng về thời điểm chứng thực. Bạn nên hỏi trước nơi sẽ nộp và kiểm quy định hiện hành.

Cơ quan nhận được bản sao y từ cấp trên, gửi tiếp cho cơ sở thì làm gì?

Đó là sao lục, không phải chứng thực và cũng không phải sao y. Bản sao lục làm từ bản sao y, trình bày khối SAO LỤC với tên cơ quan mình, số ký hiệu SL, người ký và dấu của cơ quan mình.

Ai được chứng thực bản sao từ bản chính sau khi bỏ cấp huyện?

Thẩm quyền chứng thực được quy định trong pháp luật về chứng thực và có thể đã được điều chỉnh khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp. Thường gặp là UBND cấp xã và tổ chức hành nghề công chứng; bạn nên kiểm bản hiện hành hoặc hỏi bộ phận một cửa nơi gần nhất trước khi đi.

Công ty có được làm bản sao hợp đồng của chính công ty không?

Hợp đồng do công ty ký kết là văn bản trong phạm vi quản lý của công ty, nên công ty có thể làm bản sao theo quy chế nội bộ, tham khảo thể thức bản sao của Nghị định 30. Khi đối tác hoặc cơ quan nhà nước yêu cầu bản sao có chứng thực, công ty phải đi chứng thực theo quy định.

Ghi "đã đối chiếu với bản chính" có phải là sao y không?

Không. Đó là xác nhận của người tiếp nhận rằng mình đã nhìn thấy bản chính khi nhận hồ sơ. Bản đó chỉ dùng trong hồ sơ ấy, không có số ký hiệu bản sao, không có khối thể thức bản sao và không dùng để nộp ở nơi khác thay bản chính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138