Tên cơ quan, tổ chức trong văn bản hành chính viết hoa chữ cái đầu của từng cụm từ chỉ loại hình, chức năng hoặc lĩnh vực hoạt động, cộng với tên riêng đi kèm; không viết hoa mọi chữ. Đó là tinh thần của Phụ lục II Nghị định 30/2020/NĐ-CP. Ví dụ giả định: Ủy ban nhân dân xã An Phú, Sở Tài chính tỉnh X, Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã An Phú.
Phần khó không nằm ở câu quy tắc mà ở chỗ tách cụm: đâu là một cụm loại hình, đâu là cụm chức năng, đâu chỉ là danh từ chung đứng trước. Bài này đi vào đúng chỗ đó, kèm các tên mới sau khi bỏ cấp huyện từ 1/7/2025, tên doanh nghiệp, trường học, hội đoàn, và một bảng tự kiểm để bạn soát trước khi trình ký. Mọi tên trong bài là ví dụ giả định.
Quy tắc gốc: viết hoa chữ đầu của từng cụm, không phải từng chữ
Người mới làm văn thư hay mắc một trong hai thói quen ngược nhau. Thói quen thứ nhất là viết hoa mọi âm tiết cho "trang trọng": Ủy Ban Nhân Dân Xã An Phú. Thói quen thứ hai là viết thường hết chỉ trừ chữ đầu: Ủy ban nhân dân xã an phú. Cả hai đều sai, và sai theo kiểu dễ nhìn thấy ngay khi văn bản đặt cạnh văn bản của cấp trên.
Quy tắc trong Phụ lục II Nghị định 30/2020/NĐ-CP cho tên cơ quan, tổ chức của Việt Nam là viết hoa chữ cái đầu của các cụm từ chỉ loại hình cơ quan, tổ chức và các cụm từ chỉ chức năng, lĩnh vực hoạt động. Đơn vị để xét là cụm từ, không phải âm tiết. "Ủy ban nhân dân" là một cụm chỉ loại hình, nên chỉ chữ "Ủy" viết hoa. "Tài chính" là một cụm chỉ lĩnh vực, nên chỉ chữ "Tài" viết hoa. Tên riêng như "An Phú" thì theo quy tắc tên địa lý: viết hoa mọi âm tiết.
Từ đó có một phép thử đơn giản. Đọc tên cơ quan và tự hỏi: tên này gồm mấy mảnh có nghĩa riêng? Mỗi mảnh chỉ một loại hình hoặc một lĩnh vực thì chỉ chữ đầu mảnh đó viết hoa. Phần tên đất, tên người thì viết hoa từng chữ. Phần còn lại, nếu là danh từ chung chỉ cấp hành chính đứng trước tên đất như "xã", "tỉnh", thì viết thường.
Vì quy tắc dựa vào cách hiểu "cụm", hai người cùng đọc phụ lục vẫn có thể tách khác nhau ở tên dài. Ở chỗ đó, căn cứ chắc nhất là tên ghi trong quyết định thành lập hoặc văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ của chính cơ quan ấy. Văn bản của bạn nên viết đúng như tên đã được ghi ở đó, và thống nhất cách viết trong toàn bộ văn bản.
Tách tên cơ quan thành cụm: bảng phân tích từng trường hợp
Bảng dưới tách các tên thường gặp ở xã, phường, tỉnh và đơn vị sự nghiệp. Tất cả là ví dụ giả định; cột cuối chỉ ra lỗi hay gặp nhất của từng tên.
| Tên viết đúng | Các cụm được tách | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Ủy ban nhân dân xã An Phú | Ủy ban nhân dân (loại hình) + xã (danh từ chung) + An Phú (tên riêng) | Ủy Ban Nhân Dân Xã An Phú |
| Hội đồng nhân dân tỉnh X | Hội đồng nhân dân (loại hình) + tỉnh + tên riêng | Hội Đồng Nhân Dân tỉnh X |
| Sở Tài chính tỉnh X | Sở (loại hình) + Tài chính (lĩnh vực) + tỉnh + tên riêng | Sở tài chính, Sở Tài Chính |
| Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã An Phú | Văn phòng + Hội đồng nhân dân + Ủy ban nhân dân + xã + tên riêng | Văn phòng HĐND và UBND xã (viết tắt trong thân bài) |
| Phòng Văn hóa - Xã hội xã An Phú | Phòng (loại hình) + Văn hóa (lĩnh vực) + Xã hội (lĩnh vực) | Phòng Văn hóa - xã hội |
| Trung tâm Phục vụ hành chính công xã An Phú | Trung tâm + Phục vụ hành chính công (chức năng) + xã + tên riêng | Trung tâm phục vụ Hành chính công |
| Trường Tiểu học An Phú | Trường (loại hình) + Tiểu học (cấp học) + tên riêng | trường tiểu học An Phú (khi là tên chính thức) |
Để ý dòng phòng chuyên môn: khi tên phòng ghép hai lĩnh vực bằng dấu gạch nối hoặc chữ "và", mỗi lĩnh vực là một cụm nên đều viết hoa chữ đầu. Ở dòng trường học, có nơi viết "Trường Trung học cơ sở" và có nơi viết "Trường Trung học Cơ sở"; cách thứ nhất khớp với tinh thần "chữ đầu của cụm" hơn, nhưng hãy theo đúng tên trong quyết định thành lập trường nếu văn bản đó đã ghi khác.
Khi nào cùng những chữ ấy lại phải viết thường
Quy tắc viết hoa chỉ áp cho tên riêng của một cơ quan cụ thể. Khi các chữ "ủy ban nhân dân", "sở", "phòng", "trường" được dùng như danh từ chung để chỉ một loại cơ quan, hay chỉ nhiều cơ quan cùng lúc, thì chúng là danh từ chung và viết thường. Câu "đề nghị ủy ban nhân dân các xã, phường báo cáo trước ngày 20" không nhắm vào một ủy ban nào cụ thể, nên không viết hoa. Câu "Ủy ban nhân dân xã An Phú báo cáo như sau" thì có tên riêng đầy đủ, nên viết hoa.
Trường hợp lưng chừng là khi tên cơ quan đã được nêu đầy đủ ở đầu văn bản, rồi các câu sau gọi tắt bằng danh từ chung như "Ủy ban", "Sở", "Phòng". Nhiều cơ quan giữ chữ hoa ở lần gọi tắt này để người đọc biết vẫn là cơ quan đã nêu, chẳng hạn "Sở đề nghị các đơn vị phối hợp". Nghị định 30/2020/NĐ-CP không có ví dụ riêng cho kiểu gọi tắt này, nên điều cần làm là thống nhất trong một văn bản: đã chọn viết hoa chữ "Sở" khi gọi tắt cơ quan mình thì giữ như vậy từ đầu đến cuối.
Một bẫy khác là cụm chỉ cấp hành chính đứng sau tên loại hình. Trong "Ủy ban nhân dân tỉnh X", chữ "tỉnh" viết thường vì nó là danh từ chung chỉ cấp. Nhưng nếu tên đơn vị hành chính có cấu tạo đặc biệt, như tên gồm chữ số hoặc tên người, thì danh từ chỉ cấp được viết hoa theo quy tắc tên địa lý trong cùng phụ lục. Phần này có bài riêng về địa danh hành chính trên trang.
Tên cơ quan sau sắp xếp từ 1/7/2025: những chỗ phải sửa trong mẫu cũ
Từ 1/7/2025, cấp huyện không còn, nhiều xã, phường được sắp xếp lại và mang tên mới, một số tỉnh hợp nhất. Mẫu văn bản cũ trong máy tính của nhiều nơi vẫn giữ tên và cấu trúc cũ. Khi soát viết hoa, bạn nên soát luôn những điểm sau:
- Tên xã, phường mới: viết theo đúng tên trong nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính áp dụng cho địa phương bạn, kể cả dấu thanh và cách viết hoa từng âm tiết. Tên mới đôi khi là tên ghép hoặc tên lấy lại từ địa danh lịch sử, dễ gõ nhầm theo thói quen cũ.
- Đặc khu: là đơn vị hành chính cấp cơ sở mới; tên viết theo cùng cách với xã, phường, ví dụ "Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quốc", trong đó chữ "đặc khu" là danh từ chung chỉ cấp nên viết thường.
- Tên cơ quan chủ quản ở phần đầu: những văn bản trước đây ghi tên ủy ban hay phòng thuộc cấp huyện làm cơ quan chủ quản cần đổi theo cơ cấu hiện hành. Chỉ dẫn chi tiết về vị trí và cách ghi cơ quan chủ quản thuộc danh mục phần đầu văn bản.
- Phòng chuyên môn cấp xã: tên các phòng thuộc ủy ban nhân dân xã, phường có thể khác nhau giữa xã và phường. Hãy lấy tên trong quyết định thành lập của chính địa phương, đừng chép từ văn bản của nơi khác.
- Tên tỉnh sau hợp nhất: tên tỉnh mới có thể trùng tên một tỉnh cũ, nhưng phạm vi đã khác. Khi viết "tỉnh X" hãy chắc đó là tên hiện hành chứ không phải tên còn sót trong mẫu.
- Văn bản cũ được trích lại: nếu bạn viện dẫn một văn bản ban hành trước khi sắp xếp, giữ nguyên tên cơ quan ban hành như trong văn bản đó, vì đó là sự thật lịch sử của văn bản, không phải lỗi.
Bước soát này nên làm bằng chức năng tìm kiếm của trình soạn thảo với các từ "huyện", "quận", "thị xã". Không phải chữ nào tìm ra cũng sai, nhưng mỗi chỗ tìm thấy đều đáng đọc lại một lần.
Doanh nghiệp, trường học, hội đoàn: viết theo tên đã đăng ký
Doanh nghiệp. Tên doanh nghiệp là tên đã đăng ký, nên văn bản gửi doanh nghiệp hay văn bản của chính doanh nghiệp viết đúng như giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, kể cả phần loại hình như "Công ty TNHH Minh An" hay "Công ty cổ phần Minh An" (ví dụ giả định). Quy tắc của Nghị định 30/2020/NĐ-CP được soạn cho cơ quan nhà nước; doanh nghiệp tham khảo để văn bản gọn gàng, nhưng không tự ý đổi cách viết tên đã đăng ký.
Trường học. Tên trường gồm loại hình "Trường", cấp học và tên riêng. Cấp học như "Tiểu học", "Trung học cơ sở", "Mầm non" được coi là một cụm, viết hoa chữ đầu. Lỗi hay gặp là viết "trường THCS An Phú" trong thân văn bản gửi cấp trên; lần đầu nêu tên nên viết đủ, các lần sau mới dùng chữ viết tắt nếu đã giải thích.
Hội, đoàn thể. Tên tổ chức chính trị - xã hội, hội nghề nghiệp ở cơ sở cũng theo quy tắc cụm: loại hình "Hội", "Đoàn", "Công đoàn" cộng cụm chức năng, cộng tên địa phương. Ví dụ giả định: "Hội Nông dân xã An Phú", "Công đoàn cơ sở Trường Tiểu học An Phú". Điều lệ của từng tổ chức có thể quy định cách viết tên riêng của mình; nếu có, theo điều lệ.
Đơn vị trực thuộc. Tên tổ, bộ phận trong một doanh nghiệp hay trường học, như "Tổ Văn phòng", "Phòng Kế toán", viết hoa chữ đầu cụm khi là tên chính thức trong sơ đồ tổ chức. Khi nói chung "các phòng, ban" thì viết thường. Quy chế nội bộ nên có một bảng tên chính thức để mọi người chép theo, tránh mỗi phòng một kiểu.
Một tên cơ quan, ba cách viết ở ba vị trí trên trang
Cùng một cơ quan có thể xuất hiện ở ba chỗ trên một văn bản, và mỗi chỗ có cách trình bày khác. Ở ô tên cơ quan ban hành trên đầu trang, tên được trình bày bằng chữ in hoa toàn bộ theo quy định về thể thức; ở đây không có chuyện viết hoa chữ đầu cụm vì mọi chữ đã in hoa. Chi tiết cỡ chữ, kiểu chữ và đường kẻ dưới tên cơ quan thuộc danh mục phần đầu văn bản, và nên đối chiếu Phụ lục I của Nghị định khi trình bày.
Trong thân văn bản, tên cơ quan viết theo quy tắc cụm đã nói ở trên. Lần đầu nêu tên thì viết đầy đủ; nếu một tên dài lặp lại nhiều lần, có thể viết tắt sau khi đã đặt chữ viết tắt trong ngoặc đơn ngay sau tên đầy đủ ở lần đầu. Đây là quy tắc chung về viết tắt, áp dụng cho cả tên cơ quan.
Ở phần nơi nhận cuối văn bản, thực tế nhiều cơ quan dùng dạng rút gọn để tiết kiệm dòng. Việc rút gọn ở đây phổ biến nhưng nên giữ đủ để người nhận nhận ra mình, và cách viết hoa của phần còn lại vẫn theo quy tắc cụm. Một sai sót hay gặp là chép nguyên khối chữ in hoa từ ô tên cơ quan xuống nơi nhận, làm danh sách nơi nhận lẫn chữ hoa và chữ thường rất khó đọc.
Vì có ba chỗ như vậy, khi đổi tên cơ quan trong mẫu, hãy tìm và đổi cả ba. Mẫu cũ thường chỉ được sửa ở đầu trang, còn thân bài và nơi nhận vẫn giữ tên cũ.
Soát tên cơ quan trong năm bước trước khi trình ký
Quy trình dưới làm được trong vài phút với một văn bản một đến ba trang, và nên làm trên bản in hoặc bản xem trước khi in, nơi mắt dễ bắt lỗi hơn màn hình soạn thảo.
- Liệt kê mọi tên cơ quan, tổ chức xuất hiện trong văn bản, kể cả ở phần căn cứ, thân bài và nơi nhận. Đánh dấu tên nào xuất hiện nhiều lần.
- Với mỗi tên, tách thành cụm loại hình, cụm chức năng hoặc lĩnh vực, danh từ chỉ cấp và tên riêng. Kiểm tra chữ đầu của mỗi cụm loại hình và chức năng đã viết hoa, danh từ chỉ cấp đã viết thường, tên riêng đã viết hoa từng âm tiết.
- Đối chiếu tên với văn bản gốc của chính cơ quan đó: quyết định thành lập, giấy chứng nhận đăng ký, hoặc văn bản gần nhất do cơ quan đó ban hành. Tên dài nên đối chiếu từng chữ.
- Tìm các chữ "huyện", "quận", "thị xã" và tên cơ quan cũ trong toàn văn bản; quyết định giữ hay sửa từng chỗ tuỳ đó là tên lịch sử hay tên đang dùng.
- Đọc lại các câu có danh từ chung như "các sở", "ủy ban nhân dân các xã" để chắc chúng đang viết thường; rồi kiểm cách gọi tắt cơ quan mình đã thống nhất từ đầu đến cuối.
Khi có văn bản của cấp trên viết khác cách bạn hiểu, đừng sửa theo cảm tính. Ghi lại trường hợp đó, hỏi bộ phận pháp chế hoặc văn thư cấp trên, rồi đưa kết luận vào bảng tên chính thức của cơ quan để lần sau khỏi phải hỏi lại.
Câu hỏi thường gặp
Viết "Uỷ ban" hay "Ủy ban" mới đúng?
Hai cách khác nhau ở vị trí đặt dấu thanh, không khác về quy tắc viết hoa. Văn bản quy phạm và văn bản hành chính của cơ quan nhà nước phần lớn dùng "Ủy ban". Điều quan trọng là thống nhất một cách trong cùng văn bản và cùng cơ quan, không để hai kiểu lẫn nhau.
Tên phòng thuộc ủy ban xã có viết hoa không?
Có, khi nêu tên chính thức của một phòng cụ thể thì viết hoa chữ đầu cụm loại hình và cụm lĩnh vực, ví dụ giả định "Phòng Kinh tế xã An Phú". Khi nói chung "các phòng chuyên môn" thì viết thường vì đó là danh từ chung.
Có được viết tắt "UBND" trong thân văn bản không?
Được, với điều kiện lần đầu tiên xuất hiện phải viết đầy đủ "Ủy ban nhân dân" và đặt chữ viết tắt trong ngoặc đơn ngay sau đó, rồi các lần sau mới dùng chữ tắt. Ở phần tên cơ quan ban hành trên đầu trang thì viết đầy đủ theo thể thức.
Tên công ty trên giấy đăng ký viết hoa mọi chữ thì chép thế nào?
Giấy đăng ký thường ghi tên bằng chữ in hoa toàn bộ, nên không cho biết cách viết thường. Trong thân văn bản bạn viết theo quy tắc cụm cho phần loại hình và giữ nguyên tên riêng. Nếu công ty có tên tiếng nước ngoài hay viết tắt đã đăng ký thì chép đúng nguyên dạng.
Văn bản cấp trên viết hoa khác quy tắc thì theo ai?
Khi trích nguyên văn hoặc viện dẫn tên văn bản cấp trên, giữ đúng như bản gốc. Khi tự viết tên cơ quan trong văn bản của mình, theo quy tắc của Nghị định 30/2020/NĐ-CP và tên trong quyết định thành lập. Chỗ còn băn khoăn nên hỏi văn thư cấp trên và ghi lại để thống nhất.
Tên cơ quan in hoa ở đầu trang có cần viết hoa theo cụm không?
Không cần xét, vì ở ô tên cơ quan ban hành mọi chữ đã được trình bày in hoa toàn bộ theo thể thức. Quy tắc cụm chỉ có tác dụng ở thân văn bản, phần căn cứ và nơi nhận, nơi tên được viết bằng chữ thường có chữ hoa đầu cụm.